Zjednoczenie Włoch
 |
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: Bibliografia, dopisać przebieg aneksji. Po naprawieniu wszystkich błędów można usunąć tę wiadomość. |
Zjednoczenie Włoch (wł. il Risorgimento) - zapoczątkowany w 1859 roku i stanowiący kilkunastoletni okres w historii Italii proces jednoczenia państw półwyspu apenińskiego pod władzą Królestwa Sardynii.
[edytuj] Wydarzenia poprzedzające
Po okresie Wiosny Ludów utrzymane zostały dążenia państw włoskich do odzyskania niepodległości. Na całym Półwyspie Apenińskim powróciły rządy, powołane po kongresie wiedeńskim, a obalone w okresie wystąpień Wiosny Ludów. Stróżem dotychczasowego układu sił była Austria, która utrzymywała wpływy w kilku księstwach oraz Państwo Kościelne.
W większości państw włoskich rządzili konserwatyści, a społeczeństwo było pozbawione praw politycznych. Władca Królestwa Piemontu i Sardynii Wiktor Emanuel II starał się o rozszerzenie swoich wpływów w północnych Włoszech. Aby osiągnąć cel, odwołał się do poczucia świadomości narodowej Włochów.
Ruch ideowy Risorgimento miał na celu pobudzenie świadomości narodowej Włochów i poczucia jedności, ale także walki z obcym panowaniem i dążeń do zjednoczenia poszczególnych włoskich księstw oraz likwidację absolutyzmu.
Znaczenie Piemontu podniosło się po objęciu posady premiera przez Camillo Cavoura, który chciał zjednoczyć Włochy, w celu zniesienia ceł między państwami włoskimi, co miało pobudzić rozwój gospodarczy. Największą przeszkodą w drodze do zjednoczenia była Austria. Cavoór rozbudował armię, wiedział jednak, że Piemont nie poradzi sobie z taką potęgą, toteż zbliżył się politycznie do Francji Napoleona III. Było to na rękę również Napoleonowi III, który miał własne interesy polityczne w Austrii.
Królestwo Sardynii wzięło udział w wojnie krymskiej, co przyniosło jej korzyści polityczne i pozwoliło na zawarcie sojuszu obronnego z Francją w 1858 roku w Plombieres. Francja gwarantowała w nim pomoc Sardynii, jednak tylko w wypadku agresji austriackiej. Sardynia chcąc sprowokować Austrię do wypowiedzenia wojny, zaczęła się zbroić. Austria w 1859 wypowiedziała wojnę Sardynii, której z pomocą przyszła Francja. Armia austriacka została pobita w bitwach pod Magentą i Solferino, jednak Napoleon III nie chciał zbytnio osłabiać Austrii, dlatego w lipcu 1859 roku doszło do zawarcia traktatu w Villafranca. Na mocy tego traktatu Austria utraciła jedynie Lombardię. Francja na mocy układu w Zurychu przekazała Lombardię Sardynii w zamian za Niceę i Sabaudię.
[edytuj] Zjednoczenie Włoch
Królestwo Piemontu (ze stolicą w Turynie) podbiło w 1860 roku Półwysep Apeniński (włącznie z Królestwem Obojga Sycylii, które pomagał zdobyć rewolucjonista Garibaldi, księstwem Modeny, Marchiami i Państwem Kościelnym).
Pierwsza część tego procesu historycznego zakończyła się w 1861 roku wraz z powstaniem Królestwa i koronacją Wiktora Emanuela III na króla Włoch. W 1866 roku w wyniku wojny prusko-austriackiej uzyskano Wenecję, zaś całości dopełniło zdobycie przez wojska włoskie Rzymu (stolicy Państwa Kościelnego), co miało miejsce 20 września 1870.
Podbicie Państwa Kościelnego miało znaczenie symboliczne – oznaczało koniec władzy papiestwa. Możliwe to było dzięki wycofaniu się wojsk francuskich z Rzymu, po przegranej wojnie z Prusami. Sam papież Pius IX ogłosił się "więźniem Watykanu". Wkrótce potem Rzym został obwołany przez parlament nową stolicą. Powołano nowe władze na podstawie konstytucji z 1812.
Zjednoczenie Włoch miało charakter oddolny: zadecydowała nie tylko interwencja wojskowa, ale i plebiscyty (m.in. na Sycylii i w Neapolu; patrz Piazza del Plebiscito).
Skutki zjednoczenia Włoch:
- likwidacja Państwa Kościelnego (istniejącego z przerwami od 754, 755 lub 756 roku)
- zmiana mapy politycznej Europy
- Trydent i Istria stały się terenem irredenty, czyli ruchu na rzecz przyłączenia niewyzwolonych Włoch
- powstanie w Europie kolejnego mocarstwa, dążącego do nowego podziału kolonialnego