Wszechświat
 |
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: styl i grafiki na jakieś bardziej pasujące (ogólniej obrazujące Wszechświat). Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Wszechświat – w astrofizyce i kosmologii cała czasoprzestrzeń i zawarta w niej materia i energia.
Spis treści |
[edytuj] Powstanie
Według najpopularniejszej obecnie teorii Wielkiego Wybuchu Wszechświat powstał około 13,73 mld lat temu z obiektu o ogromnej gęstości i temperaturze (model gorącego wszechświata). Przez "powstanie" rozumiemy tu wyłonienie się przestrzeni i czasu, a wraz z nimi cząstek elementarnych i promieniowania. W modelu Wielkiego Wybuchu wszechświat podlega ciągłej ekspansji, równocześnie stygnąc.
[edytuj] Budowa
Układ Słoneczny składa się z centralnej gwiazdy - Słońca (zawierającej większość masy Układu) i okrążających ją planet. Słońce, a wraz z nim układ planetarny, jest związane grawitacją z innymi gwiazdami, wśród których wiele również jest obieganych przez planety. Powiązane grawitacyjnie gwiazdy tworzą galaktykę. Nasza galaktyka, zawierająca Słońce, nosi nazwę Drogi Mlecznej i liczy około 200 miliardów gwiazd. Galaktyki skupiają się w jeszcze większe struktury (największe, które są powiązane wewnętrznie siłami grawitacji) – są to grupy galaktyk. Droga Mleczna wchodzi w skład Grupy Lokalnej Galaktyk. Duże grupy galaktyk nazywane są gromadami. Gromady galaktyk i pojedyncze galaktyki grupują się w jeszcze większe supergromady galaktyk. Supergromady mogą liczyć wiele tysięcy elementów. W ostatnich latach pojawiły się dowody obserwacyjne na to, że gromady i supergromady galaktyk tworzą gigantyczne struktury, które kształtem przypominają bańki piany – wielkie obszary pustek ograniczone "ścianami" i włóknami, wokół których istnieje próżnia.
Różne koncepcje budowy Wszechświata zakładają różny jego kształt: może on być kulą, fraktalem, nieskończonym cylindrem, kosmiczną membraną (lub kilkoma), nieskończoną lub skończoną płaską powierzchnią, a także nie mieć sprecyzowanego kształtu. Niejasne jest też, czy istnieje tylko nasz wszechświat, czy też jeden albo wiele do niego równoległych, o tej samej lub innej budowie i stałych fizycznych. Możliwe, że istnieje nieskończona liczba wszechświatów, także identycznych do naszego jak i zupełnie różnych. Kolejną niewiadomą jest liczba wymiarów wszechświata (czasoprzestrzeni). Obecnie znamy 4 wymiary: 3 przestrzenne i 1 czasowy. Jednak niektóre teorie zakładają istnienie 5, 6, 10, 12, 13, 20, a nawet większej liczby wymiarów.
Materia, którą możemy obserwować bezpośrednio (tzw. materia barionowa) jest tylko jednym z jej rodzajów, gdyż we Wszechświecie istnieje też ciemna materia i przypuszczalnie ciemna energia. Najnowsze badania (dane sondy WMAP) pokazują, iż Wszechświat składa się w 73% z ciemnej energii, w 23% z ciemnej materii i w zaledwie 4% z materii barionowej, której 75% stanowi wodór.
[edytuj] Przyszłość wszechświata
|
|
Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w niej poprawić: napisać coś o stałej kosmologicznej i obecnie obowiązującego modelu ΛCDM. Od niego należałoby zacząć, a dopiero dalej omówić inne możliwości. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Model Lambda-CDM (Λ-CDM, ang. Lambda-cold dark matter) jest jednym z najpowszechniej uznawanych modeli kosmologicznych. Istnieją też mniej powszechne koncepcje.
Przyszłość wszechświata jest przedstawiana głównie w dwóch wersjach. Teoria Wielkiego Kolapsu mówi, że Wszechświat przestanie się rozszerzać, następnie zacznie się kurczyć, aby kiedyś zapaść się do punktu i utworzyć nowy wszechświat (rozszerzenie tej teorii zakłada powstanie w taki sposób Wszechświata, w który znajduje się min. Droga Mleczna). Przeciwnością tej hipotezy jest przypuszczenie, iż Wszechświat będzie rozszerzać w nieskończoność (gdy ilość materii nie będzie wystarczająco duża). Według niej kiedyś wypalą się ostatnie gwiazdy, a w wyniku rozszerzania promieniowanie będzie zmniejszać częstotliwość (ostatnie gwiazdy spalą się za od 200 miliardów lat, a oddziaływanie słabe i silne przestaną mieć znaczenie za 200 bilionów lat).
Według jeszcze innej koncepcji, koniec znanego ludziom świata może nastąpić wraz z uwolnieniem energii próżni. Wiele obserwacji wskazuje, że Wszechświat posiada niezerową energię próżni. Jeżeli istnieje stan próżni o niższej energii, to Wszechświat jest w stanie próżni fałszywej i może dojść do tunelowania do niższego stanu. Będzie się to wiązać ze zmianą niektórych stałych fizycznych, np. mas wielu cząstek. Nastąpi też koniec takiego Wszechświata, jaki znamy, ponieważ np. atomy mogą stać się nietrwałe.
[edytuj] Zobacz też
- Kształt Wszechświata
- Przegląd zagadnień z zakresu astronomii i astronautyki
- Astronomia
- Kosmologia obserwacyjna
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
||||||||