Władcy i namiestnicy starożytnego Izraela/Judy/Judei
Władcy i namiestnicy starożytnego Izraela/Judy/Judei (1042 p.n.e.?-135)
Daty panowania królów Izraela i Judy (1042 p.n.e.?-586 p.n.e.) zostały podane za profesorami Edwinem R. Thiele'm i Siegfriedem H. Horn'em, Andrews University, Berrien Springs, USA.
[edytuj] Czasy patriarchów i niewoli egipskiej (1875 p.n.e.-1445 p.n.e.)
Tytuł władcy: "ojciec-głowa/patriarcha" (hebr. nasi); stolica: brak; świątynia/przybytek: brak.
Pomiędzy Józefem, a Mojżeszem nie występują w Biblii osoby mogące pretendować do roli zwierzchników ludu hebrajskiego. Prawdopodobnie zwierzchnikami, czy też głównymi nadzorcami Hebrajczyków byli Egipcjanie lub Żydzi mianowani przez władze egipskie - jednak ich imion nie znamy. Niektórzy uważają, że ostatnim głównym nadzorcą Hebrajczyków w Egipcie był znany z Biblii Datan.
Daty zaczerpnięte z tradycyjnej chronologii biblijnej
1875 p.n.e.-1775 p.n.e. Abraham (imię pierwotne Abram)
1775 p.n.e.-1720 p.n.e. Izaak (syn)
1720 p.n.e.-1643 p.n.e. Izrael (imię pierwotne Jakub; syn)
1643 p.n.e.-1582 p.n.e. Józef (syn)
...........................................
? p.n.e.-1445 p.n.e. Datan?
[edytuj] Związek (Amfiktionia) Plemion /Pokoleń/ Izraela (1445 p.n.e. lub ok. 1250 p.n.e.-1042 p.n.e.?)
Tytuł władcy: wódz Izraela (hebr. nagid ha-Jisrael) (do ok. 1375 p.n.e.), sędzia Izraela (hebr. szofet ha-Jisrael) (od ok. 1140 p.n.e.); stolica: brak; świątynia /przybytek/: miejsca postojów nomadów (1444 p.n.e.-1443 p.n.e.), Kadesz-Barnea (1443 p.n.e.-1406 p.n.e.), miejsca postojów nomadów (1406 p.n.e.-1405 p.n.e.), Gilgal (1405 p.n.e.-ok. 1399 p.n.r.) Szilo (ok. 1399 p.n.e.-ok. 1100), Nob (od ok. 1100 p.n.e.).
Między ok. 1375 p.n.e., a ok. 1140 p.n.e. sędziowie nie pełnili zwierzchnictwa ponadplemiennego, lecz byli naczelnikami poszczególnych plemion /pokoleń/ i byli często sobie współcześni. Jedynym urzędnikiem związku plemiennego był w tym okresie arcykapłan.
1445 p.n.e.-1405 p.n.e. Mojżesz
1405 p.n.e.-ok. 1375 p.n.e. Jozue
.........................................
Otniel Kenizzyta /sędzia plemienia Judy/
Ehud /sędzia plemienia Efraim/
Szamgar /sędzia plemienia Dan?/
Debora /sędzia plemienia Efraim/
Barak /sędzia plemion Neftali i Zabulon; współczesny Deborze/
Gedeon /inaczej Jerubaal; sędzia plemienia Efraim/
Abimelek /syn; sędzia plemienia Efraim; król Sychem/
Tola /sędzia plemienia Efraim/
1106 p.n.e.-1100 p.n.e. Jefte Gileadczyk /sędzia w Gileadzie/
Ibsan /sędzia plemienia Judy/
Elon /sędzia plemienia Zabulon/
Abdon /sędzia plemienia Efraim/
ok. 1120 p.n.e.-ok. 1100 p.n.e. Samson /sędzia plemienia Dan/
......................................
ok. 1140 p.n.e.-ok. 1100 p.n.e. Heli /sędzia całego Izraela; także arcykapłan do ok. 1010 p.n.e./
ok. 1100 p.n.e.-ok. 1042? p.n.e. Samuel /sędzia całego Izraela; abdykował; zmarł ok. 1013 p.n.e./
[edytuj] Zjednoczone Królestwo Izraela i Judy (1042 p.n.e.?-930 p.n.e.)
Tytuł władcy: "król Izraela" (hebr. melech ha-Jisrael) i "król Judy" (hebr. melech ha-Jehuda); stolice: Gibea (1042 p.n.e.?-1010 p.n.e.), Hebron (1010 p.n.e.-1008 p.n.e.), Machanaim (1010 p.n.e.-1008 p.n.e.), Jerozolima (od 1003 p.n.e.); świątynie /przybytki/: Nob (do ok. 1013 p.n.e.) , Gibeon (ok. 1013 p.n.e.-ok. 1002 p.n.e.), Jerozolima (przybytek od ok.1002 p.n.e., świątynia od 959 p.n.e.).
1010 p.n.e.-ok. 972 p.n.e. Dawid /imię właściwe Elchanan?; tylko król Judy do 1008 p.n.e.; usunięty/
1010 p.n.e.-1008 p.n.e. Iszbaal /inaczej Iszboszet; syn Saula; tylko król Izraela/
ok. 972 p.n.e. Absalom /syn Dawida/
ok. 972 p.n.e.-970 p.n.e. Dawid /ponownie/
971 p.n.e. Adoniasz /1 dzień; syn; usunięty; zmarł 970 p.n.e./
970 p.n.e.-930 p.n.e. Salomon /imię właściwe Jedydiasz, pseudonim poetycki Kohelet; brat; koregent Dawida od 971 p.n.e./
[edytuj] Królestwo Izraela /Państwo Północne/ (930 p.n.e.-721 p.n.e.)
Tytuł władcy: "król Izraela" (hebr. melech ha-Jisrael); stolice: Sychem, Penuel, Tirsa, Samaria (od ok. 879 p.n.e.); rezydencja letnia: Jezreel; świątynia: Betel i Dan.
930 p.n.e.-910 p.n.e. Jeroboam I
910 p.n.e.-909 p.n.e. Nadab /syn/
886 p.n.e.-885 p.n.e. Ela /syn/
881 p.n.e.-874 p.n.e. Omri /antykról od 885 p.n.e./
874 p.n.e.-853 p.n.e. Achab /syn; koregent Omriego od 854 p.n.e./
853 p.n.e.-852 p.n.e. Ochozjasz /syn/
852 p.n.e.-842 p.n.e. Joram /brat/
816 p.n.e.-800 p.n.e. Joachaz /syn/
800 p.n.e.-785 p.n.e. Joasz /koregent Joachaza od 801 p.n.e./
785 p.n.e.-745 p.n.e. Jeroboam II /syn; koregent Joasza od 786 p.n.e./
745 p.n.e. Zachariasz /syn/
745 p.n.e.-736 p.n.e. Menachem
736 p.n.e.-735 p.n.e. Pekachiasz
735 p.n.e.-732 p.n.e. Pekach /inaczej Pekachiasz II/
732 p.n.e.-723 p.n.e. Ozeasz /usunięty; zmarł ?/
723 p.n.e.-721 p.n.e. Bezkrólewie
[edytuj] Królestwo Judy /Państwo Południowe/ (930 p.n.e.-586 p.n.e.)
Tytuł władcy: "król Judy" (hebr. melech ha-Jehuda); stolica: Jerozolima; świątynia: Jerozolima.
930 p.n.e.-913 p.n.e. Roboam /syn Salomona/
913 p.n.e.-911 p.n.e. Abijjam /imię właściwe Abiasz; syn/
911 p.n.e.-870 p.n.e. Asa /syn; pod opieką-regencją babki lub matki Maaki 911 p.n.e.-896 p.n.e.?/
870 p.n.e.-848 p.n.e. Jozafat /syn; koregent Asy od 872 p.n.e./
848 p.n.e.-841 p.n.e. Joram /syn; koregent Jozafata od 854 p.n.e./
841 p.n.e. Ochozjasz /syn/
841 p.n.e.-835 p.n.e. Atalia /matka/
841 p.n.e.-796 p.n.e. Joasz /wnuk, syn Ochozjasza; pod opieką-regencją arcykapłana Jojady Barachiasza 841 p.n.e.-ok. 800 p.n.e./
796 p.n.e.-767 p.n.e. Amazjasz /syn; koregent Joasza od 798 p.n.e./
767 p.n.e.-739 p.n.e. Ozjasz /imię właściwe Azariasz; syn; koregent Amazjasza od 790 p.n.e./
739 p.n.e.-731 p.n.e. Jotam /syn; koregent Ozjasza od 750 p.n.e./
731 p.n.e.-715 p.n.e. Achaz /syn; koregent Jotama od 735 p.n.e./
715 p.n.e.-686 p.n.e. Ezechiasz /w BW: Hiskiasz; syn; koregent Achaza od 729 p.n.e./
686 p.n.e.-642 p.n.e. Manasses /syn; koregent Ezechiasza od 697 p.n.e./
642 p.n.e.-640 p.n.e. Amon /syn/
640 p.n.e.-609 p.n.e. Jozjasz /syn/
609 p.n.e. Joachaz /imię właściwe Szallum; syn; usunięty; zmarł ?/
609 p.n.e.-598 p.n.e. Jojakim /imię właściwe Eliakim; brat/
598 p.n.e.-597 p.n.e. Jojakin /imię właściwe Jechoniasz; syn; usunięty; zmarł po 561 p.n.e./
597 p.n.e.-586 p.n.e. Sedecjasz /imię właściwe Mattaniasz; stryj, syn Jozafata; usunięty; zmarł ?/
[edytuj] Juda - prowincja Królestwa Babilońskiego (586 p.n.e.)
Tytuł namiestnika: "pan okręgu Judy" (aram. baal-teem Jehud); stolica: Mispa; świątynia: brak.
586 p.n.e. Godoliasz /niektórzy datują 586 p.n.e.-583 p.n.e./
[edytuj] Juda - prowincja Królestwa Persji (536 p.n.e.-332 p.n.e.)
Nazwa: Prowincja Jehud (aram. Jehud medineta), tytuł namiestnika: "namiestnik Judy" (pers. pechach Jehud); stolica: Jerozolima; świątynia: Jerozolima (od 515 p.n.e.).
536 p.n.e.-ok. 530 p.n.e. Szeszbassar /inaczej: Szenessar; syn Jojakina/
ok. 530 p.n.e.-ok. 510 p.n.e. Zorobabel /bratanek/
ok. 510 p.n.e.-ok. 500 p.n.e. Chanana /inaczej: Chananiasz; syn/
ok. 500 p.n.e.-ok. 490 p.n.e. Elnatan /dokładnie Elnathan; zięć Zorobabela/
ok. 490 p.n.e.-ok. 470 p.n.e. Joazar /dokładnie Jeho'ezer/
ok. 470 p.n.e.-450 p.n.e. Azaj /dokładnie Ahzai/
ok. 450 p.n.e.-444 p.n.e. Chananiasz /usunięty/
444 p.n.e.-433 p.n.e. Nehemiasz /brat; abdykował/
433 p.n.e.-ok. 430 p.n.e. Chananiasz /ponownie; usunięty/
ok. 430 p.n.e.-ok. 420 p.n.e. Nehemiasz /ponownie/
ok. 420 p.n.e.-ok. 412 p.n.e. Chananiasz /ponownie/
ok. 412 p.n.e.-ok. 370 p.n.e. Bagoas /Pers lub Żyd o perskim imieniu/
ok. 370 p.n.e.-ok. 340 p.n.e. Brak danych /w tym czasie arcykapłanem był Jaddua/
[edytuj] Judea - prowincja państw hellenistycznych (Królestwa Egiptu i Królestwa Syrii) (332 p.n.e.-142 p.n.e.)
Nazwa: Eparchia Judea (gr. Eparchia Joudaitis); tytuł namiestnika: "głowa okręgu/eparcha Judei" (gr. eparchon Joudaitis), stolica: Jerozolima; świątynia: Jerozolima.
Cześć historyków przypuszcza, że w okresie hellenistycznym zwierzchnikami politycznymi Judei (eparchami) byli arcykapłani, pełniący także funkcję przewodniczących Geruzji (Rady Starszych) - zaczątku Sanhedrynu. Jednak ze źródeł znany jest przypadek, kiedy eparchą nazwany jest grecki dowódca garnizonu Jerozolimy. Sytuacja więc nie jest jasna i być może w różnych okresach władcy hellenistyczni stosowali różne rozwiązania.
ok. 340 p.n.e.-321 p.n.e. Jehezkiasz (hebr. Jehezkija) /inaczej: Ezechiasz; także kapłan/
ok. 321 p.n.e.-ok. 300 p.n.e. Oniasz I /syn; także arcykapłan/
ok. 300 p.n.e.-ok. 280 p.n.e. Szymon I Sprawiedliwy /przydomek wg J. Flawiusza; syn; także arcykapłan/
ok. 280 p.n.e.-ok. 260 p.n.e. Eleazar /brat; także eparcha Judei/
ok. 260 p.n.e.-ok. 245 p.n.e. Manasses /prawdopodobnie stryj; także arcykapłan/
ok. 245 p.n.e.-ok. 220 p.n.e. Oniasz II /syn Szymona Sprawiedliwego; także arcykapłan/
ok. 220 p.n.e.-195 p.n.e. Szymon II Sprawiedliwy /przydomek wg Talmudu; syn; także arcykapłan/
195 p.n.e.-175 p.n.e. Oniasz III /syn; także arcykapłan; usunięty; zmarł 170 p.n.e./
175 p.n.e.-172 p.n.e. Jezus Jazon /brat; także arcykapłan; usunięty; zmarł po 170 p.n.e./
ok. 171 p.n.e. Sostrates /Grek/
172 p.n.e.-162 p.n.e. Oniasz Menelaos /potomek Eleazara, syna Aarona; także arcykapłan/
162 p.n.e.-159 p.n.e. Eliakim Alkimos /potomek Eleazara, syna Aarona; także arcykapłan/
152 p.n.e.-142 p.n.e. Jonatan Apfus /potomek Eleazara, syna Aarona; także arcykapłan/
[edytuj] Judea - monarchia niepodległa (142 p.n.e.-6)
Tytuł władcy: "głowa ludu i wódz Judei/etnarcha i strateg Judei" (gr. ethnarchon kai strategos Joudaian) (do 104 p.n.e. i w l. 63 p.n.e.-40 p.n.e. oraz 4 p.n.e.-6), król Judei (gr. basileus ton Joudaion) (od 104 p.n.e., z przerwami), król Judei (łac. rex Judeae) (od 37 p.n.e.); stolica: Jerozolima; świątynia: Jerozolima.
142 p.n.e.-134 p.n.e. Szymon Machabeusz /inaczej Szymon Tassi, brat; także arcykapłan/
134 p.n.e.-104 p.n.e. Jan Hirkan I /syn; także arcykapłan/
104 p.n.e.-103 p.n.e. Juda Arystobul I /syn; także arcykapłan/
103 p.n.e.-76 p.n.e. Jonatan Aleksander Trakidas /inaczej Aleksander Jannaj, Aleksander Janneusz; brat; także arcykapłan/
76 p.n.e.-67 p.n.e. Szelomtsyjon Aleksandra Salome /żona/
67 p.n.e. Jan Hirkan II /syn; także arcykapłan; usunięty/
67 p.n.e.-63 p.n.e. Juda Arystobul II /brat; także arcykapłan; usunięty; zmarł 49 p.n.e./
63 p.n.e.-40 p.n.e. Jan Hirkan II /brat; ponownie; także arcykapłan; usunięty; zmarł 30 p.n.e.)
40 p.n.e.-37 p.n.e. Matatiasz Antygon /bratanek, syn Judy Arystobula; także arcykapłan/
37 p.n.e.-4 p.n.e. Herod I Wielki
4 p.n.e. Juda Galilejczyk /samozwaniec; usunięty; zabity
4 p.n.e. Szymon z Perei /samozwaniec; usunięty; zabity
4 p.n.e. Atrongajos /samozwaniec; usunięty; zmarł ?/
4 p.n.e.-6 Herod Archelaos /syn Matatiasza Antygona, tylko etnarcha Judei właściwej, Idumei i Samarii/
[edytuj] Dynastia herodiańska (4 p.n.e.-93)
4 p.n.e.-33/34 Filip Tetrarcha /syn Heroda I Wielkiego, tetrarcha Auranitis, Batanei, Trachonitis, Gaulantis i Banias/
4 p.n.e.-39 Herod Antypas /syn Heroda I Wielkiego, tetrarcha Galilei i Perei; usunięty/
37-44 Herod Agryppa I /bratanek Heroda II Archelaosa, w krainach Filipa od 37, od 41 król Judei/
41-48 Herod V /wnuk Heroda I Wielkiego, Król Chalkis/
50-ok.92/93 Herod Agryppa II /syn Heroda Agryppy I, król Chalkis, od 53 w krainach Filipa/
[edytuj] Judea - prowincja Cesarstwa Rzymskiego (6-41)
Tytuł namiestnika: "przodownik/prefekt Judei" (łac. praefectus Judae); stolica: Cezarea Nadmorska; rezydencja okresowa: Jerozolima (stała siedziba Wielkiego Sanhedrynu); świątynia: Jerozolima.
6-9 Koponiusz /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
9-12 Marek Ambibulus /Rzymianin; usuniety; zmarł ?/
12-15 Anniusz Rufus /Rzymianin; usuniety; zmarł ?/
15-26 Waleriusz Gratus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
26-36 Poncjusz Piłat /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
36 Marcellus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
37-41 Marullus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
[edytuj] Królestwo Judei (41-44)
Tytuł władcy: "król Judei" (łac. rex Judeae); stolica: Jerozolima; świątynia: Jerozolima.
41-44 Herod Agryppa I /bratanek Heroda II Archelaosa/
[edytuj] Judea - prowincja Cesarstwa Rzymskiego (44-66)
Tytuł namiestnika: "opiekun/prokurator Judei" (łac. procurator Judeae); stolica: Cezarea Nadmorska; rezydencja okresowa: Jerozolima (stała siedziba Wielkiego Sanhedrynu); świątynia: Jerozolima.
44-46 Kuspiusz Fadus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
46-48 Tyberiusz Juliusz Aleksander /Żyd - obywatel rzymski; usunięty; zmarł ?/
48-52 Wentydiusz Kumanus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
52-60 Antoniusz Feliks /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
60-62 Porcjusz Festus /Rzymianin; zmarł 62/
62-64 Albin Lucjusz /Rzymianin; usunięty; zmarł 69/
64-66 Gesjusz Florus /Rzymianin; usuniety; zmarł ?/
66-70 (daty niepewne) Marek Antoniusz Julianus /Rzymianin; usuniety; zmarł ?/
[edytuj] Judea - niepodległe państwo powstańcze 66-70
Tytuł wodza powstania: "król-mesjasz Izraela" (hebr. melek ha-maszija ha-Jisrael) (66), "wódz/strateg Judei" (gr. strategos ton Joudaion) (od 66); stolica: Jerozolima; świątynia: Jerozolima.
66-68 Annasz syn Annasza /inaczej Annasz II lub Młodszy; były arcykapłan/
68-69 Jan z Gischali /usunięty; zmarł 71/
69-70 Szymon bar Giora /usunięty; zmarł 71/
[edytuj] Judea - prowincja Cesarstwa Rzymskiego (70-132)
Tytuł namiestnika: "pełnomocnik/legat Judei" (łac. legatus Judeae); stolica: Cezarea Nadmorska; rezydencja okresowa: Jerozolima (siedziba Wielkiego Sanhedrynu w Jawne); świątynia: brak.
70-71 Terencjusz Rufus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
71 Sekstus Wettulenus Cerialis /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
71-72 Lucyliusz Bassus /Rzymianin; zmarł w 72/
73/74-81 Lucjusz Flawiusz Silwa /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
ok.80 Salvidenus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
ok.86 Gnaeus Pompeius Longinus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
ok.93 Sextus Hermetidius Campanus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
ok.99/100-102/103 Attykus /Grek; usunięty; zmarł 137/
102/103-104/105 Gajusz Juliusz Kwadratus Bassus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
105-107 Kwintus Pompejusz Falco /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
ok.114 Tiberianus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
117 Luzjusz Kwietus /Maur; usunięty; zmarł 118/
120 Lucius Cossonius Gallus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
ok.132 Kwintus Tinnejusz Rufus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
ok.133 Gajusz Kwinktyliusz Certus Publicjusz Maecellus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
ok.135 Sekstus Juliusz Sewerus /Rzymianin; usunięty; zmarł ?/
[edytuj] Księstwo Izraela - niepodległe państwo powstańcze (131/132-135)
Tytuł wodza powstania: "książę/naczelnik Izraela" (hebr. nasi ha-Jisrael); stolica: Jerozolima; świątynia: Jerozolima.
131/132-135 Szymon Bar-Kochba /imię właściwe Szymon ben Koziba/
[edytuj] Wielki Sanhedryn - nieterytorialna władza sądownicza i religijna Żydów (ok. 200 p.n.e.-425)
Tytuł przewodniczącego: naczelnik/nasi Wielkiego Sanhedrynu (hebr. nasi ha-Sanhedrin ha-Gadol), patriarcha Żydów (gr. patriarchos ton Joudaion) (od 70); siedziba: Jerozolima (ok. 200 p.n.e.-70), Jawne (69-135), Usza (135-ok.165), Beit Szearim (ok.165-ok.170), Sefforis (ok.170-351), Tyberiada (351-425)
Do r. 70 przewodniczącym Wielkeigo Sanhedrynu był z urzędu arcykapłan. Po tej dacie przewodniczący był wybierany spośród wybitnych rabinów.
80-ok.100 Gamaliel II Młodszy /usunięty/
ok.100 Eleazar ben Azarija /usunięty; zmarł ?/
ok.100-120 Gamaliel II Młodszy /ponownie/
120-ok.130 Hanina ben Gamaliel
ok.140-ok.150 Juda bar Ilal
ok.150-ok.165 Szymon II ben Gamaliel
ok.165-179 Juda I ha-Nasi
179-ok.230 Judan ben Juda
225-ok.260 Juda II Nesiah ben Gamaliel
ok.260-ok.290 Gamaliel IV
ok.290-330 Juda III Nesiah ben Gamaliel
365-ok.390 Gamaliel V ben Hillel
ok.390-425 Gamaliel VI Lekarz / usunięty; zmarł 426/
425-VIII wiek w Tyberiadzie i Jerozolimie nadal urzędowali nieuznawani przez Cesarstwo Wschodniorzymskie nasi, którzy jednak mieli znaczenie lokalne. W latach 614-617 namiestnikiem Palestyny z ramienia Persów był Żyd Nechemiasz ben Chusziel