kraj Napoleona

Uwodzenie Pomony przez Wertumnusa

Wertumnus zamieniony w starą kobietę namawiał Pomonę do małżeństwa z nim

Wertumnus (łac. Vertumnus, Vortumnus, Voltumnus) – w mitologii rzymskiej bóg z kręgu bóstw wegetacyjnych, jego postać jest pochodzenia etruskiego lub sabińskiego. Na podstawie etymologii ludowej^[1] uznawano go za boga przemian, pór roku, dojrzewania wszystkich plonów^[2] i handlu. Uważano, iż posiada umiejętność przybierania różnych postaci.

Zazwyczaj przedstawiano go jako młodzieńca bądź brodatego mężczyznę z wieńcem na głowie, który trzyma róg obfitości z owocami. Święto na jego cześć, Vertumnalia, obchodzono 25 sierpnia. W ofierze składano mu grona winorośli, kłosy pszenicy, jagody, jabłka, gruszki i śliwki.

Mity

Gdy Pomona odrzuciła jego zaloty, przybrał postać starej kobiety, udał się do ukochanej i przekonywał ją do siebie tak skutecznie, że bogini uległa jego namowom. Wówczas Wertumnus został jej małżonkiem.

Wertumnus w kulturze

Cesarz Rudolf II jako Wertumnus, Giuseppe Arcimboldo

Posąg Wertumnusa znajdował się Rzymie, w dzielnicy etruskiej u wejścia na Forum Romanum. W 1550 r. Paris Bordone stworzył obraz Pomona i Wertumnus. Ok. 1590 r. Giuseppe Arcimboldo namalował cesarza Rudolfa II jako Wertumnusa. David Teniers jest autorem powstałego w 1615 r. obrazu Pomona i Wertumnus. Francesco Melzi stworzył obraz, któremu nadał tytuł Wertumnus i Pomona. Adriaen van de Velde namalował w 1648 r. obraz zatytułowany Pomona i Wertumnus. Stanisław Trembecki nawiązał do bóstwa w wierszu pod tytułem Sofijówka pisząc: ...pysznym rzędem Koryntska kolumna, Niechaj dźwiga świątynię kochanki Wertumna...^[3] W 1765 r. Francois Boucher stworzył obraz Wertumnus i Pomona. O bogu wspominał Adam Mickiewicz w epopei Pan Tadeusz: ...Słowem, wygnała Marsa Ceres gospodarna I Panuje z Pomoną, Florą i Wertumnem Nad Dobrzyńskiego domem...^[4] Andrzej Sosnowski stworzył wiersz, któremu nadał tytuł Pomona i Wertumnus.

Przypisy

1. ↑ od łac. vertere – obracać, kręcić, przekształcać
2. ↑ zwłaszcza drzew owocowych
3. ↑ Wertumnus, dostępny w World Wide Web: [1].
4. ↑ Ibidem.

Bibliografia

   

Zobacz galerię multimediów na Wikimedia Commons:
Wertumnus i Pomona

• Kopaliński W., Wertumnus, w: Słownik mitów i kultury tradycji, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1987, ISBN 83-06-00861-8.
• Wertumnus, w: Mitencyklopedia, Encyklopedia mitów i legend, dostępny w World Wide Web: [2].
• Wertumnus, w: Onet.pl, Portal Wiedzy, dostępny w World Wide Web: [3].