Turystyka kulturowa
Turystyka kulturowa
Jeden z najstarszych rodzajów turystyki. W zależności od przyjętych kryteriów definiowania samej kultury turystyka kulturowa może być określana wąsko (wówczas zakres tego pojęcia obejmuje tylko elitarną turystykę kultury wysokiej) lub szeroko (także turystyka edukacyjna oraz liczne typy podróży podejmowanych w związku z celami i motywami kultury powszechnej).
Przyjmując powszechnie dziś akceptowane szerokie pojecie kultury jako turystykę kulturową definiuje się: „te wszystkie grupowe lub indywidualne wyprawy o charakterze turystycznym, w których spotkanie uczestników podróży z obiektami, wydarzeniami i innymi walorami kultury wysokiej lub popularnej albo powiększenie ich wiedzy o organizowanym przez człowieka świecie otaczającym jest zasadniczą częścią programu podróży lub stanowi rozstrzygający argument dla indywidualnej decyzji o jej podjęciu lub wzięciu w niej udziału”.
definicja za: A. Mikos von Rohrscheidt, Turystyka Kulturowa. Fenomen, potencjał, perspektywy. Podręcznik akademicki, Wyd. KMB Druk, Gniezno 2008, s. 31.
Na turystykę kulturową składają się liczne rodzaje:
1. turystyka kultury wysokiej (w tym turystyka dziedzictwa kulturowego, turystyka muzealna, turystyka literacka, turystyka eventowa (kultury wysokiej),
2. turystyka edukacyjna (w tym podróże studyjne, tematyczne, językowe i seminaryjne),
3. powszechna turystyka kulturowa ( w tym turystyka miejska, wiejsko-kulturowa, etniczna, turystyka obiektów militarnych, turystyka obiektów przemysłowych i technicznych, turystyka żywej historii, turystyka eventowa kultury popularnej, turystyka kulturowo-przyrodnicza, turystyka egzotyczna, turystyka religijna i pielgrzymkowa, turystyka kulinarna, turystyka hobbystyczna, turystyka regionalna). Wiele wypraw turystyki kulturowej wykazuje także mieszany charakter, z elementami charakterystycznymi dla poszczególnych jej rodzajów.
Główne destynacje turystyki kulturowej w Polsce:
Miasta z dużym nagromadzeniem zabytków, w tym: Kraków, Gdańsk, Warszawa, Poznań, Wrocław, Toruń, Lublin, Przemyśl, mniejsze miasta z unikalną historią lub bardzo cennymi zabytkami jak Gniezno, Sandomierz, Sanok, Lidzbark Warmiński, Świdnica, Płock.
Miejsca związane z dziejami innych narodów lub grup etnicznych jak Tykocin, Leżajsk, Nysa, Gierłoż, Bohoniki, Kruszyniany.
Polskie zabytki UNESCO (turystyka przyjazdowa i krajowa) oraz Pomniki Historii (głównie turystyka krajowa).
Muzea z najcenniejszymi zbiorami (Wawel, Zamek Królewski w Warszawie, Muzea Narodowe w Warszawie, Poznaniu, Gdańsku, Wrocławiu, Krakowie) najnowocześniejsze (np. Muzeum Powstania Warszawskiego) lub unikalne (np. Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu).
Najcenniejsze obiekty sakralne, w tym. m.in. opactwa w Krzeszowie, Lubiążu, Mogile, klasztor w Częstochowie, kościoły w Krakowie, Warszawie, Wrocławiu, Gdańsku, Poznaniu.
Najbardziej znane zabytki techniki, w tym Kanał Ostródzko-Elbląski, Kanał Augustowski, Parowozownia w Wolsztynie, skanseny kolejowe w Chabówce, Kościerzynie, Jaworzynie Śl., zabytkowe kopalnie w Wieliczce (UNESCO), Bochni, Zabrzu, Tarnowskich Górach.
Najlepiej zachowane obiekty militarne, jak twierdze w Kłodzku, Osowcu, Świnoujściu, linie obronne MRU, Westerplatte i inne, miejsca bitew (jak. Pola Grunwaldzkie) lub martyrologii (jak Oświęcim, Treblinka, i inne).
Najcenniejsze polskie rezydencje, w tym obok wymienionych miejscowości: Nieborów, Kórnik, Rogalin, Łańcut, Kozłówka, Krasiczyn, Książ, Pszczyna, Baranów Sandomierski.
Imprezy turystyki kulturowej oferuje większość dużych biur podróży, jednak coraz częściej wymagający klienci kierują się ku wyspecjalizowanym w tym kierunku usług turoperatorom.
W Polsce należą do nich biura:
KulTour.pl z siedzibą w Poznaniu
Logos-Tour z siedzibą w Warszawie
Nature Travel z siedziba w Białymstoku.
Ponadto niektóre typy wypraw kulturowych stanowią główną część oferty wyspecjalizowanych biur pielgrzymkowych, regionalnych, turoperatorów egzotycznych.
Armin Mikos von Rohrscheidt: Turystyka Kulturowa. Fenomen, potencjał, perspektywy. Gniezno: KMB Druk, 2008. ISBN 978-83-61352-00-6.