Tarnów
Współrzędne: 50°00'11" N 20°59'00" E![]()
| Tarnów | |||||
|
|||||
| Województwo | małopolskie | ||||
| Powiat | miasto na prawach powiatu | ||||
| Gmina - rodzaj |
Tarnów miejska |
||||
| Prawa miejskie | 7 marca 1330 | ||||
| Prezydent miasta | Ryszard Ścigała (e-mail) |
||||
| Powierzchnia | 72,38 km² | ||||
| Położenie | 50° 00'11'' N 20° 59' E |
||||
| Ludność (2008) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja |
116 118 1 604,3 os./km² ok. 214 000 |
||||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
(+48) 14 | ||||
| Kod pocztowy | 33-100 do 33-110 | ||||
| Tablice rejestracyjne | KT | ||||
| Położenie na mapie Polski |
|||||
| TERC10 (TERYT) |
1263011 | ||||
| SIMC10 | 0981570 | ||||
| Miasta partnerskie | |||||
|
Urząd miejski3
ul. Adama Mickiewicza 2 33-100 Tarnówtel. 014 688 24 00; faks 014 621 53 08 (e-mail) |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Tarnów – miasto w południowej Polsce w województwie małopolskim, leżące nad rzeką Białą, o wielowiekowej historii sięgającej początkami czasów piastowskich. Wraz z uzyskaniem praw miejskich w 1330 roku stał się ważnym ośrodkiem w regionie.
W obecnych granicach administracyjnych zajmuje powierzchnię 72,4 km² (58. lokata w kraju), którą zamieszkuje ponad 116 tys. mieszkańców (35. lokata w kraju). Jest ważnym ośrodkiem turystycznym i kulturalnym województwa małopolskiego. W latach 1975-1998 Tarnów był stolicą województwa tarnowskiego. Położony w płd.-wsch. części kraju, przy trasie komunikacyjnej E-40 i linii kolejowej, jest ważnym węzłem w komunikacji drogowej i kolejowej.
Jest także ważnym ośrodkiem przemysłowym i gospodarczym z wyspecjalizowanymi zakładami chemicznymi, maszynowymi, metalowymi, budowlanymi, szklarskimi i spożywczymi. W dzielnicy Mościce znajdują się Zakłady Azotowe, będące jednymi z najważniejszych zakładów tego typu w Polsce. Tarnów jest także ośrodkiem kynologii łowieckiej. W okolicach miasta co dwa lata odbywają się ogólnopolskie Field-Trialsy im. Kazimierza Tarnowskiego.
Tarnów jest jednym z najcieplejszych miast w Polsce, reklamowane jest jako "Polski Biegun Ciepła" (średnia wieloletnia temperatura powietrza wynosi +8,8°C).
[edytuj] Historia
Pierwsza wzmianka o Tarnowie pochodzi z 1125. W 1264 spotkali się w Tarnowie książę Rusi Halickiej Daniel i Bolesław V Wstydliwy - wspólnie dokonali rozgraniczeń księstw.
Prawa miejskie uzyskał Tarnów w 1330 z nadania Władysława Łokietka. Ówczesnym właścicielem miasta był Spycimir Leliwita. Dlatego herbem Tarnowa stała się Leliwa, noszona przez Spycimira. Tarnów przez wieki pozostawał miastem prywatnym, będąc własnością kolejno rodów: Tarnowskich (potomków Spycimira, jednym z nich był hetman Jan Amor Tarnowski), Ostrogskich, Zasławskich i Sanguszków.
W XVIII stuleciu, po pierwszym rozbiorze, Tarnów stał się częścią monarchii habsburskiej (Królestwo Galicji i Lodomerii). Paradoksalnie dzięki temu utworzono w Tarnowie biskupstwo, gdyż dotychczas pobliskie tereny podlegały biskupowi krakowskiemu, a Kraków znacznie później stał się na dobre częścią cesarstwa austriackiego. W lutym 1856 Tarnów znalazł się przy trasie kolei żelaznej (2-torowa linia kolejowa Kraków-Dębica), co sprzyjało szybszemu rozwojowi miasta. W okresie międzywojennym w pobliskich Mościcach (obecnie dzielnica Tarnowa) zbudowano zakłady produkujące nawozy azotowe. Ich dyrektorem był m.in. znany na arenie ogólnokrajowej działacz polityczny Eugeniusz Kwiatkowski.
W sierpniu 1920 do Tarnowa przybył rząd Ukraińskiej Republiki Ludowej na czele z Atamanem Symonem Petlurą. Swoją siedzibę rząd miał w hotelu Bristol przy ul. Krakowskiej 9. Dziś na tym budynku można zobaczyć tablicę jaka upamiętnia to wydarzenie. W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Tarnowie mieszkało około 300 obywateli Ukrainy. Emigracja ta była świetnie zorganizowana, a życie kulturalne kwitło. Były wydawane gazety, prężnie działały wydawnictwa, powstawały szkoły, organizację charytatywne, a nawet Związek Ukrainek, czy związek kombatantów.
W czasie II wojny światowej stąd wyruszył pierwszy transport do obozu koncentracyjnego Auschwitz w Oświęcimiu. W czasie wojny miasto straciło znaczną część swoich mieszkańców, którą stanowiła ludność pochodzenia żydowskiego.
W 1975 Tarnów, w ramach reformy administracji (powołano 49 województw z 17 wówczas istniejących) został stolicą województwa, by w 1999 ponownie stać się miastem powiatowym.
Obecnym prezydentem Tarnowa jest Ryszard Ścigała.
[edytuj] Architektura
[edytuj] Zabytki
- Zabudowa rynku Starego Miasta (zachowany średniowieczny układ urbanistyczny, kamienice głównie XIX-wieczne, kilka renesansowych)
- Bazylika katedralna (XIV w., przebudowana w l. 1889-1900)
- renesansowe nagrobki rodu Tarnowskich
- manierystyczne nagrobki rodu Ostrogskich
- pomnik nagrobny Barbary z Tęczyńskich Tarnowskiej, uważany za najpiękniejszą w Europie renesansową rzeźbę przedstawiającą kobietę
- krypty w podziemiach bazyliki
- Ratusz (poł. XIV w.)
- Dom Mikołajowskich (1524, najstarsza kamienica w Tarnowie)
- Bima – pozostałość po starej synagodze
- Młyn Szancera
- Ruiny zamku Tarnowskich (XIV)
- Pozostałości murów miejskich z XIV-XVI
- Klasztor i kościół ojców Bernardynów
- Cmentarz żydowski – założony w 1583 roku.
- Kościół pw. Najświętszej Maryi Panny
- Stary Cmentarz (druga połowa XVIII)
- Kapliczka św. Walentego (przełom XVIII-XIX)
- Pałac Sanguszków w Gumniskach
- Dworzec Kolejowy (1855, obecny wygląd o 1910)
- Park Strzelecki (1866)
- Pałac Ślubów (ok.1880)
- Mauzoleum gen. Józefa Bema
- Kościół xx. Misjonarzy pw. Świętej Rodziny
- Kościół pw. Św. Marcina na Górze Św. Marcina
- Dom Chemika w Mościcach
- Pałacyk w Parku Strzeleckim
[edytuj] Kościoły zabytkowe
- Bazylika katedralna Narodzenia NMP (XIV w. , przebudowana w latach 1889-1900)
- renesansowe nagrobki rodu Tarnowskich
- manierystyczne nagrobki rodu Ostrogskich
- pomnik nagrobny Barbary z Tęczyńskich Tarnowskiej, uważany za najpiękniejszą w Europie renesansową rzeźbę przedstawiającą kobietę
- krypty w podziemiach bazyliki
- Kościół pw. Św. Trójcy (II połowa XVI)
- Kościół pw. Najświętszej Maryi Panny
- Kapliczka św. Walentego (przełom XVIII-XIX)
- Klasztor i kościół ojców Bernardynów
- Kościół xx. Misjonarzy pw. Świętej Rodziny
- Kościół pw. Św. Marcina na Górze Św. Marcina
[edytuj] Synagogi
W Tarnowie do 1939 roku było ponad 40 synagog. Oto niektóre z nich:
- Najstarsza Synagoga
- Stara Synagoga
- Nowa Synagoga
- Synagoga przy ulicy Goldhammera 1
- Synagoga Debory Menkes
- Synagoga Tempel
- Synagoga Icchaka Horowitza
- Synagoga cadyka Ungera
[edytuj] Urbanistyka
[edytuj] Place i skwery
- plac Gen. Józefa Bema
- plac Bohaterów Getta
- plac Drzewny
- plac Dworcowy
- plac Jana Pawła II
- plac Katedralny
- plac Kazimierza Wielkiego
- plac Tadeusza Kościuszki
- plac Stanisława Kubińskiego
- plac Franciszka Morawskiego
- plac Ofiar Katynia
- plac Ofiar Stalinizmu
- plac Jerzego Popiełuszki
- plac Rybny
- plac Henryka Sienkiewicza
- plac Jana III Sobieskiego
- plac Sprawiedliwości
- plac Więźniów Oświęcimia
- skwer Olgierda Kokocińskiego
- skwer Andrzeja Małkowskiego
- skwer Sándora Petőfiego
- skwer Alicji i Jana Preiss
- skwer Unii Europejskiej
[edytuj] Zieleń miejska
[edytuj] Parki
- Park Strzelecki
- Park Sanguszków
- Park Piaskówka
- Park im. Eugeniusza Kwiatkowskiego
- Park im. Wincentego Muchy
- Park na os. Westerplatte
- Park na os. Legionów Henryka Dąbrowskiego
- Park w Zbylitowskiej Górze
- Planty im. Józefa Jakubowskiego
- Miejski Park Kultury i Wypoczynku na Górze św. Marcina
[edytuj] Inne tereny zielone
- Kantoria
- Lasek "Lipie"
- Las Sośnina
- Rezerwat przyrody Debrza
- Aleja lipowa wzdłuż ul. Obrońców Lwowa (pomnik przyrody)
[edytuj] Podział administracyjny
[edytuj] Dzielnice Tarnowa
- Śródmieście
- Mościce
- Dąbrówka Infułacka
- Świerczków
- Zbylitowska Góra
- Koszyce
- Chyszów
- Strusina
- Klikowa
- Piaskówka
- Krzyż
- Tarnowiec
- Zabłocie
- Gumniska
- Grabówka
- Rzędzin
[edytuj] Osiedla w Tarnowie
| Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
W Tarnowie znajduje się 17 osiedli. Są to: (w nawiasach podano liczbę mieszkańców)
- Starówka (13 668)
- Strusina (17 928)
- Piaskówka (12 391)
- Grabówka (12 390)
- Rzędzin (9 127)
- Gumniska Zabłocie (6 339)
- Krakowska (3 200)
- Mościce (10 035)
- Chyszów (1 689)
- Klikowa (2 497)
- Krzyż (4 155)
- Jasna (15 829)
- Westerplatte (6 697)
- Legionów Henryka Dąbrowskiego (3 085)
- Koszyce (2 663)
- Zielone (8 288)
- Parkowa
[edytuj] Aglomeracja tarnowska
Utworzona w listopadzie roku 2006 decyzją wojewody małopolskiego. Obejmuje Tarnów, Wojnicz, Żabno, Skrzyszów, Lisią Górę, Wierzchosławice oraz ościenne miejscowości.[1].
[edytuj] Gospodarka
Tarnów jest dużym ośrodkiem przemysłowym z dominującym przemysłem chemicznym (Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach S.A.), maszynowym (Zakłady Mechaniczne Tarnów, Fabryka Silników Elektrycznych "Tamel"), spożywczym (Zakłady Mięsne Mięstar wchodzące w skład Grupy Sokołów, Zakłady Mleczarskie Mlektar, Zakłady Przemysłu Chłodniczego Fritar), materiałów budowlanych (największa w kraju cegielnia: Leier-Tarnów S.A., Bruk-Bet), włókienniczym (Spółdzielnia Tarnowska Odzież, Tarnospin, Tarkonfex), skórzanym (Przedsiębiorstwo Tarnokop), szklarskim (Huta Szkła Gospodarczego Tarnów wchodząca w skład Grupy Krosno S.A). W mieście istnieją liczne hurtownie, składy materiałów budowlanych, sklepy. Dobrze rozwinięty jest handel samochodami, istnieje wiele dobrze wyposażonych stacji obsługi samochodów.
Specjalne Strefy Ekonomiczne:
- Tarnowski Klaster Przemysłowy "Plastikowa Dolina"
- Park Przemysłowy "Kryształowy"
[edytuj] Handel
W mieście jest 6 centrów handlowych[2], 6 domów handlowych DH Świt, DH Zenit, DH Sezam, DH Krakus, DH Oskar, DH Alfa</ref>, 2 hipermarkety[3] oraz znaczna liczba supermarketów i dyskontów spożywczych.
[edytuj] Baza noclegowa
W mieście jest 1 hotel 4-gwiazdkowy oraz 4 hotele 3-gwiazdkowe [4] oraz 2 domy studenta[5].
[edytuj] Transport
W Tarnowie są 32 linie autobusowe, podlegające MPK Tarnów. W mieście prawie wszędzie (oprócz Starego Miasta) da się dojechać autobusem, dzięki dobremu rozmieszczeniu tras.
[edytuj] Tranzyt
Tarnów leży na skrzyżowaniu dróg krajowych:
E40 (Kraków, Tarnów, Dębica, Rzeszów, Jarosław, Korczowa)
DK73 (Kielce, Busko-Zdrój, Dąbrowa Tarnowska, Tarnów, Pilzno, Jasło)
[edytuj] Kolej
Stacje PKP w Tarnowie:
- Tarnów – dworzec główny
- Tarnów Mościce (były Tarnów Zachodni)
- Tarnów Północny (nieczynna)
- Tarnów Południowy (nieczynna)
- Tarnów Wschód (nieczynna)
- Tarnów Klikowa (nieczynna)
- Tarnów Filia – stacja towarowa
- Mościce Azoty - stacja towarowa
Dworzec główny jest stacją węzłową – tutaj spotykają się 4 szlaki kolejowe:
- Tarnów – Kraków – Katowice
- Tarnów – Rzeszów – Przemyśl
- Tarnów – Krynica – Wiedeń
- Tarnów – Dąbrowa Tarnowska – Szczucin (nieczynna dla ruchu pasażerskiego od kwietnia 2004)
Początki kolei w Tarnowie sięgają zimy 1856 r., kiedy to ukończono i uruchomiono 2-torowy szlak kolejowy Kraków-Dębica w ramach budowanej linii kolejowej Kraków–Lwów. Budynek dworca głównego jest obiektem zabytkowym. Powstał na wzór dworca we Lwowie w 1906 r.
[edytuj] Tarnowskie tramwaje
Tarnów był jedynym miastem prowincjonalnym w Galicji, w którym od roku 1911 zaczął kursować elektryczny tramwaj. Wozy były przystrojone zielenią, kwiatami i wstęgami. Miały one czerwony kolor z błękitno-złotym herbem miasta. Nazywano je pieszczotliwie "biedronkami". Wzorowane były na tego samego koloru tramwajach lwowskich. Długość tarnowskiej linii tramwajowej wynosiła 2580 m. Wiodła od ul. Burtniczej, Lwowską, Wałową, Krakowską do dworca kolejowego. Przystanki tramwajowe były przed ul. Warzywną, Szpitalną, przy Pilzneńskiej Bramie, ul. Zdrojowej (Goldhammera), Seminaryjskiej (Piłsudskiego), Katedralnej, Bandrowskiego, przy kościele XX. Misjonarzy. Stale kursowało 6 wozów, co 6 minut od godz. 6 rano do 10 wieczorem. Tramwaj w Tarnowie zlikwidowały okupacyjne władze niemieckie w 1942 r. Trakcja przeszkadzała w ruchach wojsk na wschód i została rozebrana. Tarnowski tramwaj funkcjonował przez 31 lat.
W latach 80. planowano wybudowanie trakcji tramwajowej łączącej dworzec kolejowy w Mościcach z Falklandami i odgałęzienia do dworca głównego. Przedsięwzięcie miało ułatwić komunikację między wschodnią a zachodnią częścią miasta. Niestety planowana inwestycja nie doszła do skutku – nie wybudowano osiedli mieszkaniowych na wschód od Al. Jana Pawła II, w których miało mieszkać kilkadziesiąt tysięcy osób. Zmniejszyła się także liczba pracowników w Zakładach Azotowych i wyłożenie sporych nakładów na budowę takiej linii tramwajowej mijało się z celem. Na ulicy Wałowej pod koniec maja 2004 roku stanął historyczny przystanek tramwajowy z ławką. Znajduje się on kilka metrów od miejsca, gdzie przed laty był przystanek tramwajowy.
[edytuj] Komunikacja lotnicza
W Tarnowie znajduje się lądowisko Aeroklubu Ziemi Tarnowskiej posiadające trawiasty pas startowy o długości ok. 500 m. Ponadto w położonym 38 km na północny wschód Mielcu znajduje się port lotniczy (Port Lotniczy Tarnów/Tarnobrzeg) wykorzystywany przez miejscowy aeroklub oraz PZL Mielec
[edytuj] Ronda w Tarnowie
Dwa pierwsze są w rzeczywistości węzłami drogowymi bez ruchu okrężnego.
- Rondo Ronalda Reagana
- Rondo Jerzego Giedroycia
- Rondo Emila "Nila" Fieldorfa
- Rondo Zesłańców Sybiru
Planowane ronda:
- skrzyżowanie ul. A. Mickiewicza i Starodąbrowskiej (obecnie w budowie)
- skrzyżowanie ul. Błonie i al. Jana Pawła II
- skrzyżowanie ul. Szujskiego i Szkotnik
[edytuj] Edukacja
[edytuj] Szkoły podstawowe
- Niepubliczna i niepłatna szkoła podstawowa w Tarnowie.
- Szkoła Podstawowa nr 1 im. Klementyny Hoffmanowej.
- Szkoła Podstawowa nr 2 im. Stanisława Konarskiego
- Szkoła Podstawowa nr 3 im. Marii Konopnickiej
- Szkoła Podstawowa nr 4 im. Mikołaja Kopernika
- Szkoła Podstawowa nr 5 im. Tadeusza Kościuszki
- Szkoła Podstawowa nr 7 im. Stanisława Staszica
- Szkoła Podstawowa nr 8 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego
- Szkoła Podstawowa nr 9 im. Orląt Lwowskich
- Szkoła Podstawowa nr 10 w Tarnowie – Klikowej im. Romana "Sybiraka" Sanguszki
- Szkoła Podstawowa Integracyjna nr 11 im. Marii Dąbrowskiej
- Szkoła Podstawowa nr 14 im. Stefana Jaracza w Tarnowie – Krzyżu
- Szkoła Podstawowa nr 15 im. Gen. Józefa Bema
- Szkoła Podstawowa nr 17 im. Eugeniusza Kwiatkowskiego
- Szkoła Podstawowa nr 18 im. Jana Kochanowskiego
- Szkoła Podstawowa nr 19 im. Polskiej Marynarki Handlowej
- Szkoła Podstawowa nr 20 z Klasami Sportowymi
- Szkoła Podstawowa nr 23 im. Jana Pawła II w ZSO nr 4
- Społeczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. ks. prof. Józefa Tischnera
- Społeczna Szkoła Podstawowa nr 2
- Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I stopnia
[edytuj] Gimnazja
- Gimnazjum nr 1 im. Jana Nowaka Jeziorańskiego w Tarnowie – Strusina
- Gimnazjum nr 2 im. Mikołaja Kopernika
- Gimnazjum nr 4 im. Jerzego Brauna
- Gimnazjum nr 6 im. Jana Pawła II w Tarnowie-Krzyżu
- Gimnazjum nr 7 im. Janusza Korczaka
- Gimnazjum nr 8 im. Stanisława Westwalewicza w ZSO nr 4
- Gimnazjum nr 10 w ZSO nr 1 w Tarnowie-Mościcach
- Gimnazjum nr 11 im. Romana Brandstaettera
- Gimnazjum Dwujęzyczne w ZSO nr 2 im. Św. Kingi
- Gimnazjum Sportowe przy Zespole Szkół Sportowych im. Polskich Olimpijczyków w Tarnowie – Mościcach (Gimnazjum nr 9)
- Gimnazjum Społeczne im. ks. prof. Józefa Tischnera
- Społeczne Gimnazjum Matematyczno-Przyrodnicze STO w Tarnowie
[edytuj] Licea
- Liceum Plastyczne im. Artura Grottgera
- I Liceum Ogólnokształcące im. Kazimierza Brodzińskiego
- II Liceum Ogólnokształcące im. Jana Hetmana Tarnowskiego
- III Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza
- IV Liceum Ogólnokształcące w Tarnowie – Mościcach im. Jana Pawła II (dawniej IV LO im. Stanisława Anioła)
- V Liceum Ogólnokształcące im. Janusza Korczaka
- VI Liceum Ogólnokształcące im. Hanny Chrzanowskiej
- VII Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica
- VIII Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Technicznych im. Prezydenta Ignacego Mościckiego w Tarnowie – Mościcach
- IX Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Licealnych i Zawodowych im. Tadeusza Zwisłockiego w Tarnowie – Mościcach
- XII Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Mechaniczno-Elektrycznych
- XIII Liceum Ogólnokształcące przy ZSEG im. Józefa Piłsudskiego w Tarnowie
- XIV Liceum Ogólnokształcące im. Jana Szczepanika
- XV Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Ekonomiczno-Ogrodniczych
- XVI Liceum Ogólnokształcące im. Armii Krajowej
- XVII Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Budowlanych
- XVIII Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Licealnych i Zawodowych nr 2
- XIX Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 4
[edytuj] Technika
- Technikum nr 1 przy Zespole Szkół Technicznych nr 1 im. Ignacego Mościckiego w Tarnowie – Mościcach
- Technikum nr 2 przy Zespole Szkół Licealnych i Zawodowych nr 2
- Technikum nr 3 przy zespole Szkół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych im. Józefa Piłsudskiego w Tarnowie
- Technikum nr 4 przy Zespole Szkół Mechaniczno-Elektrycznych
- Technikum nr 5 przy Zespole Szkół Ogólnokształcących i Technicznych
- Technikum nr 6 przy Zespole Szkół Techniczno-Zawodowych
- Technikum nr 7 przy Zespole Szkół Budowlanych
- Technikum nr 9 przy Zespole Szkół Ekonomiczno-Ogrodniczych
- Technikum nr 10 przy Zespole Szkół Agrotechnicznych i Samochodowych
- Technikum nr 11 przy Zespół Szkół Licealnych i Zawodowych nr 1
[edytuj] Szkoły policealne
- Policealne Studium Zawodowe "Eureka" w Tarnowie
- Policealne Studium Zawodowe "Efekt" w Tarnowie
- Policealne Studium Zawodowe "CKK Profesja" oddział w Tarnowie
- Policealne Studium Zawodowe "Żak" oddział w Tarnowie
- Policealne Studium Zawodowe "Cosinus" oddział w Tarnowie
[edytuj] Wyższe uczelnie
- Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie
- Wyższe Seminarium Duchowne w Tarnowie
- Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie
- Wyższa Szkoła Biznesu – National-Louis University w Nowym Sączu – filia w Tarnowie
- Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie – filia w Tarnowie – Mościcach
- Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie – filia w Tarnowie
- Politechnika Krakowska – filia w Tarnowie
- Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie – filia w Tarnowie
- Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie – filia w Tarnowie
- Małopolska Wyższa Szkoła w Brzesku – Wydział Nauk Stosowanych w Tarnowie
- Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi – Punkt Informacyjno-Rekrutacyjny w Tarnowie
[edytuj] Kultura
[edytuj] Teatry
Co roku w Tarnowie odbywa się Festiwal Komedii Teatralnej "TALIA"[6].
[edytuj] Muzea
- Muzeum Diecezjalne w Tarnowie (najstarsze muzeum diecezjalne w Polsce)
- Muzeum Okręgowe w Tarnowie, posiadające 22 fragmenty Panoramy Siedmiogrodzkiej, która powstała pod kierunkiem i z udziałem Jana Styki
- Ratusz (oddział Muzeum Okręgowego)
- Muzeum Etnograficzne (oddział Muzeum Okręgowego)
[edytuj] Kina
- Kino "Marzenie",
- Kino "Millennium",
[edytuj] Planowane
[edytuj] Galerie i stowarzyszenia kulturalne
- BWA – Galeria Miejska
- Galeria "Sztyler"
- Galeria Sztuki "Hortar"
- Tarnowskie Towarzystwo Fotograficzne
- Tarnowskie Towarzystwo Przyjaciół Węgier
- Tarnowskie Towarzystwo Kulturalne
- Stowarzyszenie Teatr Nie Teraz
- Tarnowskie Centrum Kultury
- Mościckie Centrum Kultury (Instytucja kultury województwa małopolskiego)
- Amatorski Klub Filmowy "Szwenk", który powstał 25 lipca 1986 roku w Dzielnicowym Domu Kultury Klikowa w Tarnowie. Pierwszym prezesem, na półroczną kadencję, został wybrany Krzysztof Borowiec, 20 stycznia 1987 roku został nim Tadeusz Koniarz, który kieruje klubem do tej pory. W wyniku konfliktu z Miejskim Ośrodkiem Kultury, któremu podlegał DDK, utworzony został dnia 11 listopada 1988 AKF Kontra, działający przez blisko rok w mieszkaniu klubowicza – Piotra Bricha. Obecnie siedzibą klubu jest pracownia filmowa tarnowskiego Pałacu Młodzieży, gdzie klub przeniósł się w listopadzie 1992 roku.
Tarnowski Uniwersytet Trzeciego Wieku (TUTW), projekt Fundacji "Kromka Chleba". Funkcjonuje od 2006 roku.
[edytuj] Muzyka
- Centrum Paderewskiego
- Chłopięcy Chór Katedralny "Pueri Cantores Tarnovienses"
- Dziewczęcy Chór Katedralny "Puellae Orantes"
- Tarnowski Chór GOS.PL
- Zespół Szkół Muzycznych im. I. Paderewskiego
- Tarnowska Orkiestra Kameralna
[edytuj] Biblioteki
- Miejska Biblioteka Publiczna (z filiami)
- Biblioteka Pedagogiczna
- Biblioteka Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Tarnowie
[edytuj] Media
W Tarnowie działa kilka lokalnych pism i oddziały ogólnopolskich i wojewódzkich gazet, działają także stacje radiowe i telewizja miejska. Gazety i pisma:
- Informacje Tarnowskie
- Dziennik Polski
- Galicyjski Magazyn Informacyjny TEMI
- Gazeta Krakowska
- Małopolska Gazeta Studencka
- Tarnowski Gość Niedzielny
- Extra GALICJA
Radio:
- Radio Eska Tarnów (dawniej Radio MAKS) (98,1 FM)
- Polskie Radio Kraków Studio Tarnów (101,0 FM)
- Radio RDN Małopolska (103,6 FM)
Informacje z Tarnowa prezentowane sa także na antenie rzeszowskiej rozgłośni Radio Via (94,1 FM)
Radio Internetowe:
- Radio Wir FM Tarnów
- Radio E-Club
- Radio Nowastacja.pl
- Radio Sigma.pl
Telewizja:
- Małopolska Telewizja Kablowa
- TVP Kraków Studio w Tarnowie
[edytuj] Sport
Tarnów jest znanym ośrodkiem sportu żużlowego (Unia Tarnów, wicemistrzostwo Polski w 1994 r., mistrzostwo Polski w 2004, 2005 r.) a także wspinaczki sportowej. Rozwija się tu również piłka nożna, piłka ręczna, karate kyokushin, judo, boks, pływanie i inne dyscypliny.
[edytuj] Tarnowskie kluby sportowe
- Unia Tarnów
- MUKS Sokół Gumniska Tarnów
- Tamel Tarnów
- Błękitni Tarnów
- Metal Tarnów
- Tarnovia
- Pałac Młodzieży Tarnów
- Iskra Tarnów
- UKS "Jedynka"
- TKS Kyokushin Karate
- Bushi Ryu
- Tarnowski Klub Tenisowy
- UKS Leliwa
- Tarnowski Yacht Club "AZOTY"
- Yacht Club "BEZAN"
- Yacht Club "ORION"
- Yacht Club "ARMATOR"
[edytuj] Obiekty sportowe
- Hala widowiskowo-sportowa "Jaskółka" (pojemność: 3000 miejsc)
- Hala widowiskowo-sportowa TOSiR – ul. Krupnicza (pojemność: 400 miejsc)
- Hala widowiskowo-sportowa Pałacu Młodzieży – ul. Gumniska (pojemność: ok. 1000 miejsc)
- ZKS "UNIA" Tarnów – "Dom Sportu": hala, kryta pływalnia, pływalnia letnia – ul. Traugutta 5a
- Pływalnia letnia TOSiR na Górze św. Marcina
- Pływalnia kryta TOSiR – atrakcje wodne – ul. Piłsudskiego 30
- Unia Tarnów – stadion żużlowo – piłkarski (Stadion Miejski)
- Unia Tarnów – stadion lekkoatletyczny
- Stadion Piłkarski – MKS "Tarnovia"
- Stadion Piłkarski – KS Metal/Gawro Tarnów
- Wypożyczalnia sprzętu narciarskiego TOSiR
- Stado Ogierów Skarbu Państwa Klikowa, LKJ
- Korty Tenisowe – MKS "Tarnovia"
- Korty Tenisowe – ZKS "UNIA"
- Korty Tenisowe – KS "TAMEL"
- Korty Tenisowe – Tarnowski Klub Tenisowy
- Centrum Tenisowe – ul. Wojska Polskiego
- Lodowisko TOSiR – ul. Wojska Polskiego
- Fitness Klub "Forma"- ul. Nowy Świat 48
[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe
- Kościół Rzymskokatolicki - 15 parafii
- Kościół Polskokatolicki – parafia p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego, ul. Bernardyńska 24
- Kościół Ewangelicko-Metodystyczny – zbór w Tarnowie, ul. Narutowicza 19
- Kościół Chrześcijan Baptystów – zbór w Tarnowie, ul. Nowy Świat 46
- Kościół Wolnych Chrześcijan – zbór w Tarnowie, nabożeństwa odbywają się w Kaplicy Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego przy ul. Narutowicza 19
- Kościół Zielonoświątkowy – zbór w Tarnowie, nabożeństwa odbywają się w Kaplicy Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego przy ul. Narutowicza 19
- Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa – zbór w Świebodzinie k. Tarnowa
- Chrześcijańskie Centrum Pan Jest Sztandarem – zbór w Tarnowie, ul. Bandrowskiego
- Kościół Adwentystów Dnia Siódmego – zbór w Tarnowie, ul. Sokoła 5
Inne
- Świadkowie Jehowy – Sala Królestwa w Tarnowie, ul. Okrężna 2c
- Świecki Ruch Misyjny "Epifania" – zbór w Tarnowie, ul. Skowronków 7/109.
- Wolni Badacze Pisma Świętego – zbór w Tarnowie, nabożeństwa odbywają się w Kaplicy Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego przy ul. Narutowicza 19
- Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu
[edytuj] Jan Paweł II w Tarnowie
Jan Paweł II był w Tarnowie 9 i 10 czerwca 1987 r. Przyleciał helikopterem wieczorem 9 czerwca. Śmigłowiec wylądował przy hali "Jaskółka" w Tarnowie – Mościcach. Stamtąd papież przejechał papamobilem przez miasto, m.in. ulicą Krakowską do Domu Biskupiego przy ulicy Dzierżyńskiego (obecnie ulica Mościckiego). Wieczorem pod budynek przyszły setki ludzi i odbyło się niezaplanowane spotkanie z papieżem. Jan Paweł II pojawił się oknie Kurii na drugim piętrze i stamtąd rozmawiał z tarnowianami.
Następnego dnia 10 czerwca w obecności ponad dwóch milionów wiernych na polach przy budowanym kościele pw. Błogosławionej Karoliny (obecnie plac Jana Pawła II) beatyfikował Karolinę Kózkównę.
Po południu Jan Paweł II spotkał się na placu Katedralnym z duchownymi. Tam odbyły się nieszpory eucharystyczne.
Obok budynku katedry stoi pomnik Jana Pawła II – jeden z pierwszych pomników które postawiono ku czci Jana Pawła II
[edytuj] Bezpieczeństwo
[edytuj] Opieka zdrowotna
- Szpital Wojewódzki im. św. Łukasza
- Specjalistyczny Szpital im. Edwarda Szczeklika
[edytuj] Pożarnictwo
do opracowania
[edytuj] Administracja i polityka
[edytuj] Osoby związane z Tarnowem
[edytuj] Honorowi Obywatele Miasta Tarnowa
- książę Paweł François Roman Sanguszko – 16.06.1990 r.
- Norbert Lippóczy – 11.03.1992 r.
- abp Józef Życiński – 31.08.1997 r.
- prof. Franciszek Ziejka – 10.10.2000 r.
- Tony Rickardsson – 22.06.2006 r.
- bp Władysław Bobowski – 20.06.2007 r.
- ks. prof. Michał Heller – 15.05.2008 r.
[edytuj] Ciekawostki
| Ta sekcja może zawierać listę informacji trywialnych, plotkarskich i tym samym niepotrzebnych w artykule encyklopedycznym. Staraj się integrować ciekawostki z główną treścią artykułu. Jeśli "nie pasują" do treści – to czy na pewno są w artykule potrzebne? Po oczyszczeniu tej sekcji możesz usunąć szablon. Potrzebę wpisania ciekawostek możesz omówić w dyskusji artykułu. |
- Tarnów był pierwszym wolnym miastem w pozaborczej Polsce. Został wyzwolony z 30 na 31 października 1918 r. [7]
- 28 sierpnia 1939 roku na dworcu głównym w Tarnowie doszło do zamachu bombowego zorganizowanego przez niemieckich nazistów. [8]
- Pierwszy transport 728 więźniów do obozu Auschwitz-Birkenau wyruszył właśnie z Tarnowa, 14 czerwca 1940 roku.[potrzebne źródło]
- W Tarnowie działa jedyne w Europie Muzeum Romów (oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie), a także najstarsze w Polsce Muzeum Diecezjalne (pochodzi z 1888 roku).
- Tarnów jest miastem wielokulturowym, na przestrzeni wieków zamieszkiwali w nim Polacy, Niemcy, Żydzi, Szkoci, Austriacy, Ukraińcy i Cyganie.
- Tarnów jest "polskim biegunem ciepła" – jednym najcieplejszych miast Polski, ze średnią wieloletnią temperaturą powietrza wynoszącą 8,8°C. Najcieplejsze miejsce leży na terenie dawnej morelowni – obecnie sad państwowy, przylegającej od zachodu do Parku Sanguszków.[potrzebne źródło]
- W Tarnowie rozpoczynają się Karpaty, najbardziej wysunięta na północ część Karpat to właśnie Góra św. Marcina
- Zespół Unii Tarnów w 2004 i 2005 roku zdobył Drużynowe Mistrzostwo Polski w żużlu, a ponadto w 2005 roku trzy pierwsze miejsca w zawodach na Indywidualnego Mistrza Polski przypadły zawodnikom tarnowskich jaskółek.
- W Tarnowie dn. 16 września 2006 r. na stadionie Unii Tarnów w Mościcach odbył się jedyny w Polsce Turniej Pożegnalny sześciokrotnego Mistrza Świata Tony'ego Rickardssona tzw. "Final Lap" – "Ostatnie Okrążenie". Wystąpił on w nim jako reprezentant Jaskółek. Tym występem zakończył on swoją karierę w polskiej lidze żużlowej. Przed rozpoczęciem zawodów ówczesny prezydent Mieczysław Bień przekazał Tony'emu Tytuł Honorowego Obywatela miasta Tarnowa zatwierdzony kilka tygodni wcześniej przez radnych. [9]
- W Tarnowie znajduje się pierwsze w Europie rondo nazwane imieniem Ronalda Reagana (w ciągu Al. Jana Pawła II)[potrzebne źródło]
- W Tarnowie znajduje się największe w Polsce Wyższe Seminarium Duchowne[potrzebne źródło]
- Ludność Tarnowa
[edytuj] Zobacz też
- Kościół Matki Boskiej Śnieżnej w Tarnowie, Kościół św. Anny w Tarnowie, Ratusz w Tarnowie
- gmina Klikowa
[edytuj] Miasta sąsiednie
| W sąsiedztwie 'Tarnowa' znajdują się następujące miejscowości: | |||||||||||
| Kazimierza Wielka | Dąbrowa Tarnowska | Mielec | |||||||||
| Kraków |
|
Dębica | |||||||||
| Czchów | Tuchów | Jasło | |||||||||
Przypisy
- ↑ "Wrota Małopolski – dziennik uchwał"
- ↑ CH Echo, CH Alma, CH Max, CH Galeria Tarnovia, CH Gemini Jasna Park, CHR Galeria Tarnowska
- ↑ Carrefour, NOMI
- ↑ Hotel "Tarnovia", Hotel "Cristal Park", Pensjonat/Restauracja "Willa Krzyska", Camping 202 "Pod jabłoniami"
- ↑ Dom Studenta "Karabela", Hotel Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej
- ↑ Informacja ze strony e-teatr.pl
- ↑ [1]
- ↑ [2]
- ↑ [3]
[edytuj] Linki zewnętrzne
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona miasta Tarnowa
- Secesyjny Tarnów - Zabytki secesji w Tarnowie.
- Tarnów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
||||||||||
| ||||||||||
