Równe traktowanie

Równe traktowanie to wyrównywanie szans dyskryminowanych grup społecznych, takich jak np. niepełnosprawnych czy migrantów, we wszystkich dziedzinach życia. Na skutek równego traktowania płci dostrzega się również problem dyskryminacji mężczyzn w niektórych dziedzinach życia na skutek przypisywania im określonych ról społecznych.

Przeciwieństwem równego traktowania jest nierówne traktowanie, które w określonych przypadkach - tam, gdzie jest to rzeczowo uzasadnione - może być dyskryminacją. Polityczne dążenia do równego traktowania są często równoznaczne z dążeniem do równouprawnienia.

Równe traktowanie nie jest jednak pojęciowo równoznaczne z równouprawnieniem. Równouprawnienie ma na celu równe traktowanie przez prawo. W dyskusji wobec równego traktowania nie można jednak wychodzić z założenia, że równe traktowanie przez prawo automatycznie prowadzi do faktycznego równego traktowania.

Spis treści

[edytuj] Równe traktowanie ze względu na płeć

Przez równe traktowanie ze względu na płeć rozumie się często faktyczne zrównanie kobiety i mężczyzny we wszystkich dziedzinach życia, czego przeciwieństwem jest dyskryminacja przedstawicieli jednej bądź drugiej płci. Równe traktowanie ze względu na płeć to termin o charakterze opisowym. W angielskim stosuje się precyzyjniejsze pojęcie gender equality.

Równe traktowanie nie jest równoznaczne z równouprawnieniem. Równouprawnienie jest pojęciem z dziedziny prawa, podczas gdy pojęcie równego traktowania dotyczy rzeczywiście obserwowanych stosunków społecznych.

[edytuj] Kontrowersje

 Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Jakość tego artykułu jest obniżona przez użyte w nim próżne wyrażenia.
Możesz pomóc, usuwając je z tekstu tego artykułu.

Wokół równego traktowania toczą się zażarte dyskusje polityczne. Jest to temat wzbudzający liczne kontrowersje. Spór dotyczy nie tylko poszczególnych punktów w ocenie sytuacji wyjściowej i, co z tym związane, podejmowania konkretnych działań politycznych zmierzających do osiągnięcia zamierzonych celów.

Spór toczy się również na wyższym poziomie i dotyczy tego, czy w ogóle legitymowane są kontrowersje wokół oceny sytuacji wyjściowej i czy nie są one kolejnym przejawem niepoważnego traktowania nierównego traktowania.

[edytuj] Założenia polityki równego traktowania

Polityka równego traktowania legitymuje się

  • rzeczywistymi nierównościami w sytuacji kobiet i mężczyzn,
  • założeniem, że nierówności te nie wynikają z biologii i w związku z tym możliwe jest ich zmodyfikowanie,
  • założeniem, że swoboda wyboru pokrzywdzonych nie jest zapewniona wyłącznie przez prawne uregulowania dotyczące równouprawnienia.

[edytuj] Nierówna sytuacja mężczyzn i kobiet

Polityka równego traktowania zakłada, że sytuacja kobiet i mężczyzn jest w społeczeństwie niejednakowa. W Polsce znaleźć można na to wiele przykładów.

  • Mimo przeciętnie wyższych kwalifikacji niż u mężczyzn[potrzebne źródło], kobiety są częściej bezrobotne. Stanowią też większość wśród długotrwale bezrobotnych z nikłymi szansami na znalezienie ponownego zatrudnienia.
  • Praca kobiet jest przeciętnie o 20-30% gorzej opłacana niż praca mężczyzn o tych samych kwalifikacjach i na tych samych stanowiskach.
  • Kobiety rzadziej niż mężczyźni zajmują stanowiska kierownicze o dużych kompetencjach decyzyjnych.
  • Kobiety znacznie słabiej niż mężczyźni reprezentowane są w rządzie i w parlamencie.
  • Na kobietach spoczywa wciąż większość obowiązków związanych z pracami domowymi.

Wyżej przywołane przykłady wskazują na nierówności, które oddziałują na niekorzyść kobiet. Inny rodzaj nierówności dotykających kobiety w sposób mniej bezpośredni bazuje na języku i nierównościach wizualnych:

  • Pomijanie form żeńskich w przypadku wielu zawodów (np. doktor, a nie doktorka, socjolog, a nie socjolożka), a także w przypadku stosowania liczby mnogiej (np. nauczyciele, a nie nauczyciele i nauczycielki - nawet jeśli w grupie jest 15 kobiet i jeden mężczyzna).
  • Stosowanie męskiej formy przymiotnika w liczbie mnogiej, jeśli w grupie pojawia się choćby jeden mężczyzna.
  • Zawody o wysokim prestiżu są określane i kojarzone formą męską (np. profesor, lekarz, dyrygent), zawody o niskim prestiżu - formą żeńską (np. sprzątaczka, pielęgniarka).
  • Tendencja do umieszczania wizerunków kobiet na drugim planie na produktach z zapisem graficznym.
  • Stereotypowe przedstawianie ról kobiecych i męskich w filmie i reklamie.
  • Większa akceptacja dla niektórych zachowań u mężczyzn niż u kobiet.

Nierówne traktowanie ze względu na płeć może działać również na niekorzyść mężczyzn. Oto kilka przykładów:

  • Obowiązek wojskowy.
  • Mniejsze szanse na uzyskanie praw opieki nad dzieckiem w przypadku rozwodu.
  • Wyższy wiek przejścia na emeryturę (choć to wiąże się jednocześnie z wyższymi świadczeniami emerytalnymi).

Również w przypadku mężczyzn mamy do czynienia z pewnymi bardziej subtelnymi formami działań stawiających ich w sytuacji gorszej niż kobiety.

  • Oparte na stereotypach oczekiwanie u mężczyzn określonych cech charakteru, określanych jako ,męskie'.
  • Niska społeczna akceptacja dla publicznego wyrażania uczuć przez mężczyzn.
  • Oczekiwanie określonych rytualnych norm zachowania, takich jak inicjatywa przy wyborze partnera.
  • Mniejszy zakres akceptowanych form ubioru, dużo mniejsza społeczna tolerancja wobec mężczyzn ubierających kobiece ubrania niż wobec kobiet ubierających męskie ubrania.
  • Większe wymagania wobec synów niż wobec córek w niektórych dziedzinach życia (np. jeśli chodzi o karierę i sukces zawodowy).
  • Większa tolerancja dla określania listy cech pożądanych i nieakceptowalnych u potencjalnego partnera przez kobiety niż przez mężczyzn.
  • Większa akceptacja dla prób usprawiedliwiania określonych zachowań, niepowodzeń etc. swoim życiem uczuciowym — np. studentka twierdząca, że niskie wyniki podczas sesji egzaminacyjnej są skutkiem tego, że się zakochała, spotka się przeważnie ze współczuciem, natomiast twierdzący coś takiego student będzie częściej ośmieszany.
  • Większa tolerancja dla okłamywania partnera przez kobiety w celu zawarcia małżeństwa — mężczyzna, który okłamie kobietę, aby się z nią ożenić, przeważnie spotyka się z potępieniem, podczas gdy podobne kłamstwa kobiet są przeważnie usprawiedliwiane i bagatelizowane.
  • Większa tolerancja dla kobiet popełniających wykroczenia — np. awanturująca się pijana kobieta o wiele rzadziej zostanie zatrzymana przez policję niż mężczyzna (zazwyczaj zostanie odwieziona do domu).

[edytuj] Czynniki biologiczne

Dążenia do osiągnięcia równości w traktowaniu kobiet i mężczyzn mają sens tylko tam, gdzie nierówności nie są zależne od czynników biologicznych, a zatem gdzie można mówić o nierównościach uwarunkowanych społecznie, historycznie i o nierównościach przekazywanych w drodze specjalizacji.

Współcześnie znacznie więcej nierówności tłumaczy się uwarunkowaniami społecznymi, a nie biologicznymi. Jeszcze w XIX wieku różne role przypisywane w społeczeństwie kobietom i mężczyznom tłumaczono specyficzną dla każdej płci budową mózgu. Dziś uwzględnia się też duże znaczenie czynnika kulturowego dla nierównego traktowania płci. Różnice warunkowane kulturowo widoczne są tu nawet w obrębie Europy.

[edytuj] Działania prawne a autonomia działania

Polityczne dążenia do osiągnięcia równości w traktowaniu kobiet i mężczyzn wychodzą z założenia, że równouprawnienie płci poprzez uregulowania prawne nie prowadzi jeszcze do rzeczywistej równości w układach między płciami. Rzeczywista równość zależy od wielu czynników:

Z jednej strony reguły wynikające z konstytucji i z ustaw nie zawsze są wcielane w życie, bądź są realizowane z opóźnieniami i w niepełny sposób. Uzasadnia się to często obecnymi i utrwalonymi mechanizmami nierówności w instytucjach podejmujących decyzje polityczne (np. w parlamentach i ministerstwach, gdzie kobiety stanowią znaczną mniejszość).

Z drugiej strony argumentuje się, że osoby znajdujące się w sytuacji pokrzywdzonych ze względu na istniejące nierówności z różnych przyczyn (np. psychologicznych) mają problemy z korzystaniem z prawnie przysługujących im uregulowań równościowych. W tym kontekście pojawiają się głosy krytyki z obydwu stron: przedstawiciele (domniemanie) dyskryminowanej płci odbierają przypisywaną im rolę ofiary jako wyraz braku poważnego traktowania. Przedstawiciele (domniemanie) uprzywilejowanej płci wychodzą w swym sposobie argumentowania z założenia, iż w ramach obowiązującego prawa każdy podejmuje działania podług własnych wolnych wyborów, które nie mogą i nie powinny być powodowane czynnikami zewnętrznymi.

[edytuj] Historia i perspektywy na przyszłość

Historia równego traktowania ze względu na płeć jest ściśle powiązana z historią równouprawnienia. Początek tej historii wyznaczyła Deklaracja praw kobiety i obywatelki napisana przez Olympię de Gouges w 1791 roku.

Tak dalece jednak, jak dalece polityka równego traktowania bazuje na równouprawnieniu (zob. definicja), można jej początku upatrywać również w nadaniu kobietom praw wyborczych. Polityka równego traktowania jest z tego punktu widzenia tematem XX i XXI wieku.

Polityka równego traktowania jest w pierwszej fazie historią ruchu feministycznego, który dopiero z feminizmem lat sześćdziesiątych wychodzi poza pierwotny cel prawnego równouprawnienia. Polityka równego traktowania jest w tym czasie polityką wspierania kobiet, a nie polityką równego traktowania obydwu płci we właściwym rozumieniu tego pojęcia.

Od końca lat dziewięćdziesiątych w Europie powstają inicjatywy i instytucje na rzecz równego traktowania mężczyzn w dziedzinach, w których ich sytuacja jest gorsza niż sytuacja kobiet.

Zadaniem przyszłości wydaje się być synteza obydwu środowisk lobbystycznych, tak by doprowadzić do rzeczywistej równości traktowania kobiet i mężczyzn.

Poszczególne cele polityki równego traktowania zostały już osiągnięte. I tak np. udało się wyrównać liczbę kobiet i mężczyzn wśród osób rozpoczynających studia uniwersyteckie. Coraz więcej kobiet jest też czynnych zawodowo.

[edytuj] Gender Mainstreaming

Współczesna polityka na rzecz równego traktowania realizowana jest w zgodzie z ujęciem gender mainstreaming. Według tego ujęcia odpowiedzialność za zadania związane z polityką równego traktowania płci powinna być ponoszona przez instytucje państwowe (a nawet ponadpaństwowe), a nie przez prywatnie organizujące się grupy, które swe działania mogą kierować przeciwko działaniom państwa. Równość szans mężczyzn i kobiet powinna być traktowana jako priorytet w różnych dziedzinach życia społecznego i politycznego i powinna być uwzględniana przy dyskutowaniu każdego projektu politycznego.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

 

odzież ochronna, koraliki, mieszkania, biżuteria, księgarnia informatyczna