Order Czarnego Orła
Order Czarnego Orła (niem. Hoher Orden vom Schwarzen Adler, potocznie zwany Schwarzer Adlerorden) był do roku 1918 najwyższym odznaczeniem Królestwa Prus, zaś obecnie jest orderem domowym b.panującej pruskiej i cesarsko-niemieckiej dynastii Hohenzollernów.
[edytuj] Historia
Po uzyskaniu przez elektora saskiego Augusta Mocnego polskiej korony królewskiej elektor Brandenburgii Fryderyk III zapragnął także zostać królem i po długim oporze cesarza dostał zezwolenie na przyjęcie tytułu króla w Prusach (niem.: König in Preussen), tj. w dawnych Prusach Książęcych), które leżały poza terenem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Koronował się w Królewcu 18 stycznia 1701 r. jako Fryderyk I.
Za godło nowego królestwa wybrano zrywającego się do lotu czarnego orła (pochodzącego z herbu książąt pruskich, który to z kolei herb został nadany wraz lennem w 1525 r. podczas Hołdu Pruskiego w Krakowie Albrechtowi Hohenzollernowi przez polskiego króla Zygmunta I Starego). Król Fryderyk I ustanowił w dniu ogłoszenia królestwa także jednoklasowy Order Czarnego Orła, najwyższe i wówczas jedyne odznaczenie nowego państwa (parę lat później pozazdrościł mu tego August Mocny i ustanowił Order Orła Białego).
Order był początkowo zakonem rycerskim i mógł liczyć tylko 30 członków (oprócz pruskich królewiczów, którzy otrzymywali go w 10 roku życia). Do roku 1848 wszyscy kandydaci nie należący do rodów panujących Rzeszy musieli wykazać się ośmioma szlacheckimi generacjami i dostać order mogli dopiero po 30 roku życia. Od tego roku order mogli także otrzymywać nie-szlachcice, którzy przy nadaniu Czarnego Orła uzyskiwali dziedziczne szlachectwo.
[edytuj] Insygnia
Insygniami orderu są emaliowany na niebiesko krzyż maltański z czarnymi orłami między ramionami, w medalionie awersu którego znajduje się na złotym tle spleciony monogram założyciela FR, oraz ośmiopromienna srebrna gwiazda z pruskim orłem na czerwonym tle, otoczonym dewizą orderu SUUM CUIQUE (łac. Każdemu to co się należy) oraz wieńcem laurowym. Order noszony jest na pomarańczowej Wielkiej Wstędze z lewego ramienia na prawy bok. Kawalerowie Czarnego Orła nosili zawsze krzyż komandorski Orderu Czerwonego Orła jako dekorację na szyi.
W bardzo rzadkich przypadkach order był nadawany z brylantami na krzyżu i gwieździe - takie odznaczenie otrzymał jako jeden z niewielu Otto von Bismarck. Od roku 1701 do 1918 order otrzymało 407 osób (nie licząc pruskich książąt krwi).
Jako szczególne wyróżnienie nadawano order z kollaną. Składała się na przemian z emaliowanych na czarno orłów pruskich z wiązką błyskawic w szponach i z inicjałów założyciela "FR" otoczonych czterema koronami królewskimi.
[edytuj] Bibliografia
- Gustav Adolf Ackermann, Ordensbuch sämmtlicher in Europa blühender und erloschener Orden, Annaberg 1855
Order Czarnego Orła • Order Czerwonego Orła • Ordre de la Concorde • Ordre de la Générosité • Ordre de la Sincérité • Order Rodu Hohenzollernów • Order Korony • Order Luizy • Order Łabędzia • Pour le Mérite • Order Wilhelma • Order Zasług Korony Pruskiej • Order Zasługi dla Niewiast • Order Zasługi dla Niewiast i Dziewcząt • Krzyż Kulmski • Krzyż Żelazny •