Nowy Tomyśl

Współrzędne: 52°19' N 16°08' E52.3166667 16.1333333 (Nowy Tomyśl)

Nowy Tomyśl

Gmina
- rodzaj

Nowy Tomyśl
miejsko-wiejska

Założono

ok. 1780

Henryk Helwing

5,2 km²

Położenie

52° 19'00'' N
16° 08'00'' E

Wysokość

70 m n.p.m.

Ludność (2004)
• liczba ludności
• gęstość

15 670
3005,2 os./km²

Strefa numeracyjna
(do 2005)

Kod pocztowy

64-300 do 64-301

Tablice rejestracyjne

PNT

Położenie na mapie Polski

Nowy Tomyśl

TERC10
(TERYT)

4303915044

Miasta partnerskie

Biesenthal

Niemcy
Goch

Niemcy

Sulęcin

Urząd miejski³

ul. Poznańska 33 64-300 Nowy Tomyśl
tel. 61 442-24-00; faks 61 442-27-54
(e-mail)

Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Strona internetowa miasta

Nowy Tomyśl (niem. Neutomischel) – miasto w woj. wielkopolskim, nad Szarką (dopływ Obry), w powiecie nowotomyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowy Tomyśl. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

Według danych z 31 grudnia 2004 roku miasto miało 15 627 mieszkańców.

[edytuj] Położenie geograficzne

Nowy Tomyśl leży w zachodniej części województwa wielkopolskiego, przy osi Warszawa-Poznań-Berlin. Przez gminę przebiega autostrada A2 oraz międzynarodowa linia kolejowa E-20.

[edytuj] Historia

Początki Nowego Tomyśla sięgają XIII w., choć pierwsze ślady osadnictwa na tych obszarach pochodzą sprzed 11 tys. lat (m.in. pozostałości grobów skrzynkowych koło Wytomyśla i smolarni pod Jastrzębskiem Starym). Od średniowiecza znana była wieś Tomyśl, położona pośród wielkich kompleksów leśnych. W XVIII w. okolice Tomyśla zaczęli zagospodarowywać osadnicy olęderscy, sprowadzani przez właścicieli tych ziem, rodzinę Szołdrskich. Wśród nowych mieszkańców dominowali protestanccy Niemcy z Brandenburgii, Śląska i Pomorza, toteż wkrótce koniecznością stała się budowa zboru ewangelickiego. Świątynia powstała w osadzie nova colonia Glinki w 1780 r., a kilka lat później Feliks Szołdrski postanowił lokować koło kościoła nowe miasto. Ostatecznie osadzie nadano prawa miejskie i nazwę Nowy Tomyśl 8 kwietnia 1786 r. przywilejem wydanym przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Wieś dla odróżnienia nazwano Starym Tomyślem. Jeszcze pod koniec XIX wieku był Nowy Tomyśl jedynym miastem w Wielkopolsce bez kościoła katolickiego, a wszyscy katolicy należeli do parafii w odległym o 8 km Wytomyślu^[1].

Już kilka lat po lokacji miasto włączono do zaboru pruskiego. Podczas wojen napoleońskich Nowy Tomyśl znalazł się w granicach Księstwa Warszawskiego, żeby w 1815 r. znów powrócić we władanie państwa pruskiego. Miastem powiatowym stał się w 1848 r., kiedy Buk utracił ten przywilej w ramach kary za udział w Wiośnie Ludów.

Powstańcy wielkopolscy opanowali Nowy Tomyśl 3 stycznia 1919 r. Powrót miasta do Polski usankcjonował traktat wersalski z 28 czerwca 1919 r. Podczas II wojny światowej obszar ten był terenem silnej akcji germanizacyjnej, a mieszkańców polskiego pochodzenia często wywożono na roboty do Niemiec. Walki o miasto zakończyły się 27 stycznia 1945 r.

[edytuj] Zabytki

kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa – pierwotnie zbór ewangelicki z 1780 r., na planie krzyża greckiego o równych ramionach
ratusz z 1879 r., obecnie siedziba sądu
budynek poczty z 1884 r. przy ul. Piłsudskiego
młyn z 1885 r. przy ul. Zbąszyńskiej
kościół pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy z 1895 r.
kamienice z drugiej połowy XIX w. i początków XX w. (m.in. pl. Chopina 17, ul. Poznańska 8)

[edytuj] Kościoły

Parafia rzymskokatolicka pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
Parafia rzymskokatolicka pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy
Zbór Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan

[edytuj] Gospodarka

W Nowym Tomyślu i okolicach działa kilka znaczących firm. Jedną z najbardziej znanych jest Fabryka Narzędzi Chirurgicznych "Chifa", dziś znana pod nazwą "Aesculap Chifa" sp. z o.o., należąca do koncernu "B. Braun". Inne duże firmy to "Top-Tomyśl" (zakłady mleczarskie), położony w pobliskiej Paproci "Bartex" (największy polski importer win) czy produkująca złącza przemysłowe fabryka "Phoenix Contact".

W okolicach miasta silnie rozwinięte jest rolnictwo, szczególnie nastawione na nietypowe uprawy. Charakterystyczne dla gminy są rozległe plantacje chmielu (90 ha) oraz szparagów (65 ha). W całym kraju Nowy Tomyśl słynie też jako miasto wikliniarzy. Tradycje te sięgają XIX w., kiedy w te okolice sprowadzono z Ameryki Północnej specjalne odmiany wikliny. W mieście co roku we wrześniu organizowany jest Jarmark Chmielo-Wikliniarski. W 1985 r. założono tutaj Muzeum Wikliniarstwa i Chmielarstwa (oddział Muzeum Narodowego Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie).

[edytuj] Sport

Polonia Nowy Tomyśl – piłkarska III liga polska (wielkopolska grupa północna)
TS 05 Nowy Tomyśl - piłkarska VII liga polska (poznańska grupa IV)
LKS Budowlani Nowy Tomyśl - podnoszenie ciężarów

[edytuj] Turystyka

KTR Szarka - klub turystyki rowerowej powstały w 2001r. Skupia młodzież z terenu powiatu nowotomyskiego. Organizator trzydniowego Rajdu Szlakiem Chmielu i Wikliny.

[edytuj] Ludzie związani z Nowym Tomyślem

Zenon Grocholewski - kardynał, prefekt Kongregacji Wychowania Katolickiego
Paweł Najdek - ciężarowiec kategorii superciężkiej, 4-krotny medalista mistrzostw Europy
Błażej Telichowski - piłkarz Dyskobolii Grodzisk Wielkopolski
Stefania Kaja - ceramik, malarz