Jacques Chaban-Delmas

Jacques Chaban-Delmas
Data urodzenia	7 marca 1915
Data śmierci	10 listopada 2000
153. Premier Republiki Francuskiej
Okres urzędowania	od 20 czerwca 1969 do 6 lipca 1972
Przynależność polityczna	Unia Demokratów na rzecz Republiki
Poprzednik	Maurice Couve de Murville
Następca	Pierre Messmer

Jacques Chaban-Delmas (ur. jako Jacques Delmas) (ur. 7 marca 1915 w Paryżu, zm. 10 listopada 2000 w Paryżu) – francuski polityk.

Urodził się w średnio zamożnej rodzinie, ale dzięki uporowi samotnie wychowującej go matki mógł zdobyć dobre wykształcenie. W czasie II wojny światowej służył początkowo w armii, a po klęsce Francji w czerwcu 1940 roku działał w ruchu oporu. W czasie Powstania Paryskiego był delegatem Wolnej Francji i to on przyjmował kapitulację hitlerowskiego komendanta Paryża. Awansowano go wtedy ze stopnia porucznika do generała brygady. W czasie wojny jego pseudonim brzmiał Chaban, więc po wyzwoleniu dodał go sobie do nazwiska.

Po wojnie związał się z ruchem gaullistowskim i z jego ramienia został w 1947 roku wybrany merem Bordeaux. Urząd ten pełnił – co było fenomenem we francuskiej polityce – aż do 1995 roku. Niedługo po wyborze wyrzucono go z Partii Radykalnej, która nie chciała mieć w swoich szeregach gaullistowskiej V kolumny.

W 1958 roku został pierwszym przewodniczącym Zgromadzenia Narodowego V Republiki. Zaś w 1969 premierem przy prezydencie Pompidou.

Sytuował się na lewicy ruchu i planował – jako premier – przeprowadzić wiele postępowych reform, natrafiając jednak na sprzeciw konserwatysty Pompidou. W 1972 roku ustąpił, po konflikcie z prezydentem, z urzędu.

Po śmierci prezydenta Pompidou w 1974 roku został kandydatem ruchu gaullistowskiego na prezydenta. Ale w decydującym momencie opuścił go klan pompidoulistów pod wodzą Jacques'a Chiraca, który przeszedł na stronę Valéry'ego Giscarda d'Estaing. Chaban zajął dopiero trzecie miejsce za nim i François Mitterrandem.

W 1978 roku ponownie wybrano go na przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego.

Słynął z tężyzny fizycznej. Jego następca na urzędzie premiera – Pierre Messmer – oświadczył nawet, że nie jest skoczkiem i nie powinno się oczekiwać po nim takich niedorzeczności.

Jako jeden z nielicznych gaullistów poparł zatwierdzony ostatecznie projekt liberalizacji przepisów dotyczących przerywania ciąży.

Po śmierci Chaban-Delmasa, jego imieniem nazwano stadion piłkarski klubu Girondins Bordeaux (wcześniej noszący nazwę Parc Lescure).