Język korsykański
| Corsa | |
| Obszar | Korsyka (Francja) |
| Liczba mówiących | ok. 340 000 |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki indoeuropejskie Języki romańskie Południoworomańskie Język korsykański |
| Pismo | łaciński |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | co |
| ISO 639-2 | cos |
| SIL | COI |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata | |
Język korsykański (lingua corsa) – dialekt z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ok. 260 tys. mieszkańców Korsyki (francuskiej wyspy na Morzu Śródziemnym), a także ok. 80 tys Korsykan mieszkających w Boliwii, Kanadzie, Kubie, Portoryko, Urugwaju, USA, Wenezueli i we Włoszech.
W rzeczywistości na Korsyce mamy do czynienia z dwoma odmiennymi dialektami. Większość mieszkańców wyspy mówi dialektem północnym (głównym ośrodkiem jest Bastia). Uznawany jest on często za dialekt języka włoskiego, a konkretnie za odmianę dialektu toskańskiego[1]. Na południu (okolice Sartène) używa się języka, który jest bardzo zbliżony do dialektów sardyńskich i z tego tytułu bywa zaliczany do języków południoworomańskich[2]. W centrum wyspy (Ajaccio) używa się formy przejściowej pomiędzy nimi.
Większość użytkowników tego języka zna język francuski, ale na co dzień posługuje się korsykańskim, także w piśmie. Fragmenty Biblii przetłumaczono na korsykański w latach 1861-1994. Język ten miał duży wpływ na dialekt gallurski języka sardyńskiego.
Spis treści |
[edytuj] Język korsykański (południowy) a język włoski
[edytuj] Różnice w gramatyce
[edytuj] Rodzajniki
| Język włoski | Język korsykański |
|---|---|
| un, uno | un, unu |
| una | una |
| il | u |
| la | a |
| i, gli | i |
| le | e/i |
Przed wyrazem zaczynającym się samogłoską, korsykańskie rodzajniki określone skracają się do l'.
[edytuj] Przyimki
- Przyimki bez rodzajników:
| Język włoski | Język korsykański |
|---|---|
| a, ad | à |
| con | incù |
| da | da |
| di | di |
| in | in |
| su | annantu à |
| tra, fra | frà |
- Przyimki włoskie z rodzajnikami:
| il | l' | lo | la | i | gli | le | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| a | al | all' | allo | alla | ai | agli | alle |
| da | dal | dall' | dallo | dalla | dai | dagli | dalle |
| di | del | dell' | dello | della | dei | degli | delle |
| in | nel | nell' | nello | nella | nei | negli | nelle |
| su | sul | sull' | sullo | sulla | sui | sugli | sulle |
- W odróżnieniu od włoskich, korsykańskie przyimki nie łączą się z rodzajnikami określonymi.
[edytuj] Odmiana czasowników
- Odmiana czasownika posiłkowego:
| Czasownik "być" | ||
| włoski | korsykański | forma gramatyczna |
| essere | esse | bezokolicznik |
| è | hè | tryb oznajmujący, czas teraźniejszy, 3. osoba, l. pojedyncza |
| sono | sò | tryb oznajmujący, czas teraźniejszy, 3. osoba, l. mnoga |
| era | era | czas przeszły niedokonany, 3. osoba, l. pojedyncza |
| fu | fù | czas przeszły dokonany prosty, 3. osoba, l. pojedyncza |
- Bezokoliczniki, które we włoskim mają końcówkę -are, w korsykańskim mają końcówkę -à: wł. parlare - kors. parlà
[edytuj] Spójniki
- Włoskiemu spójnikowi e/ed odpowiada korsykański è.
[edytuj] Różnice w ortografii
Włoskiemu -ge-, odpowiada korsykańkie -ghje-, włoskiemu -gi- - korsykańskie -ghj- przed samogłoską i -gjhi- przed spółgłoską, na końcu lub gdy i jest akcentowane. Wł. giovani, legge - kors. ghjovani, leghje. Rzecz dotyczy też podwójnego włoskiego g, któremu w tym przypadku odpowiada korsykańskie pojedyncze.
- Nieakcentowane włoskie o przechodzi w korsykańskie u. W szczególności rzeczowniki i przymiotniki, które we włoskim kończą się na -o, w korsykańskim kończą się na -u: wł. romanzo, italiano - kors. rumanzu, talianu.
Przypisy
- ↑ http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=cos
- ↑ Giulio Bertoni, Italia dialettale, Ulrico Hoepli, Milano 1916, §98
[edytuj] Zobacz też
|
|||||||||||||||||