Górnośląski Związek Metropolitalny

Górnośląski Związek Metropolitalny
Górnośląski Związek Metropolitalny

Górnośląski Związek Metropolitalny – nazwa powstałego z inicjatywy samorządowców związku międzygminnego obejmującego miasta na prawach powiatu, leżące na obszarze konurbacji śląsko-dąbrowskiej. W skład GZM wchodą:

W GZM wyróżnia się następujące okręgi:

Jego celem jest koordynacja działań na terenie gmin GZM. Siedzibą Górnośląskiego Związku Metropolitalnego są Katowice. Miasta GZM zamieszkuje 1 978 479 (stan na 31 grudnia 2007, dane wg GUS)[1].

Spis treści

[edytuj] Proces decyzyjny

Pierwsze projekty połączenia miast powstały w okresie międzywojennym po niemieckiej stronie Górnego Śląska. Idea metropolizacji konurbacji górnośląsko-zagłębiowskiej pojawiała się ponownie w dyskusjach samorządowców regionu w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych XX wieku. W rozwiązaniu takim upatrywano szansy na skuteczniejsze zarządzanie oraz wzmocnienie słabszych obszarów aglomeracji.

9 grudnia 2005 roku w Gliwicach prezydenci miast zdecydowali o powołaniu związku, 9 stycznia 2006 roku w Świętochłowicach podpisali deklarację o utworzeniu GZM.

Początkowo w skład Związku miało wejść 17 miast, w tym 14 miast na prawach powiatu. Ostatecznie, po konsultacjach statutu Związku z nadzorem prawnym Wojewody Śląskiego zadecydowano, że w obecnym stanie prawnym Związek mogą powołać wyłącznie miasta na prawach powiatu. Związek został zarejestrowany przez MSWiA 8 czerwca 2007 roku. Oficjalnie Związek rozpoczął działalność 20 września 2007 roku, kiedy to w Rudzie Śląskiej[2] odbyło się pierwsze Zgromadzenie Związku, na którym wyłonione zostały władze Związku.

[edytuj] Zasięg

Katowice
Katowice
Sosnowiec
Sosnowiec
Gliwice
Gliwice
Bytom
Bytom
Chorzów
Chorzów
Ruda Śląska
Ruda Śląska
Jaworzno
Jaworzno
Dąbrowa Górnicza
Dąbrowa Górnicza
Piekary Śląskie
Piekary Śląskie

Lista miast (alfabetycznie):

Miasto Herb Ludność Powierzchnia
Bytom 184 765 69,43 km²
Chorzów 113 678 33,60 km²
Dąbrowa Górnicza 128 795 188,74 km²
Gliwice 197 393 133,85 km²
Jaworzno 95 520 152,20 km²
Katowice 312 201 164,54 km²
Mysłowice 74 912 66,09 km²
Piekary Śląskie 59 061 39,67 km²
Ruda Śląska 144 584 77,59 km²
Siemianowice Śląskie 71 621 25,16 km²
Sosnowiec 222 586 91,26 km²
Świętochłowice 54 525 13,22 km²
Tychy 129 776 81,62 km²
Zabrze 189 062 80,47 km²

[edytuj] Zadania Związku

Do głównych zadań związku należy:

  • ustalenie wspólnej strategii rozwoju dla miast wchodzących w skład Związku, zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
  • realizacja zadań objętych wspólną strategią rozwoju miast wchodzących w skład Związku
  • pozyskiwanie środków finansowych z krajowych i zagranicznych funduszy celowych
  • zarządzanie drogami przekazanymi Związkowi przez gminy członkowskie
  • opracowywanie wniosków w celu pozyskiwania środków publicznych pochodzących z budżetu Unii Europejskiej
  • aktywizowanie rynku pracy na obszarze miast będących uczestnikami Związku
  • wspieranie innowacyjnych programów gospodarczych podnoszących poziom konkurencyjności miast
  • wyrażanie opinii dotyczących procesów legislacyjnych i decyzyjnych w sprawach objętych przedmiotem zainteresowania Związku ze względu na wykonywane przez Związek zadania.

Efektem działalności związku ma być usprawnienie zarządzania aglomeracją, wzmocnienie siły gospodarczej i konkurencyjności miast - uczestników GZM a także koordynacja działań promocyjnych i podkreślenie znaczenia regionu. Obszar związku zamieszkuje ponad 2 miliony ludzi, zsumowane budżety miast członkowskich wynoszą ponad 6 miliardów złotych a produkt brutto około 8% produktu krajowego brutto Polski.

[edytuj] Organy i budżet

Organami GZM są Zgromadzenie Związku oraz Zarząd Związku, których kadencja pokrywa się z kadencjami rad miast. Gminy uczestniczące w Związku mają po dwóch przedstawicieli w 29-osobowym Zgromadzeniu (w tym prezydenta miasta) z wyjątkiem Katowic, które mają trzech przedstawicieli. Na Przewodniczącego Zgromadzenia Związku wybrano jednogłośnie Prezydenta Rudy Śląskiej Andrzeja Stanię, a na Przewodniczącego Zarządu Związku wybrano jednogłośnie prezydenta Katowic Piotra Uszoka. Na co dzień jednak szefem Związku będzie dyrektor biura GZM. Budżet GZM stanowią wpłaty poszczególnych miast założycieli w łącznej wysokości ok. 2 milionów PLN[3].

[edytuj] Nazwa

Pierwszą nazwą dotyczącą planowanego związku była "Metropolia Katowice". Nazwa taka została użyta w pierwszym artykule prasowym na ten temat w Dzienniku Zachodnim. Później pod uwagę brano kilka propozycji, m.in. "Związek Konurbacji Górnośląskiej", "Metropolia Górnośląska" (sugerująca ideę integracji) Dąbrowa Górnicza i Sosnowiec zgłosiły wniosek dotyczący zmiany nazwy związku, bowiem mieszkańcom miast Zagłębia Dąbrowskiego nie odpowiada nazwa Górnośląski. W zamian zaproponowano jeszcze mniej przystającą nazwę "Śląski Związek Miast". Ostatecznie przyjęto nazwę "Górnośląski Związek Metropolitalny".

[edytuj] Gospodarka

GZM jest regionem o ogromnej koncentracji przemysłu. Dominuje tu:

[edytuj] Kultura i rekreacja

GZM jest siedzibą Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia i jednej z najlepszych w kraju Akademii Muzycznej. Światowej sławy kompozytorzy jak Wojciech Kilar i Henryk Mikołaj Górecki od lat mieszkają i pracują w Katowicach. Cykliczny Rawa Blues Festival i dziesiątki innych koncertów przyciągają corocznie setki tysięcy fanów muzyki z całego świata do katowickiego Spodka, najnowocześniejszej i największej sali widowiskowej w Polsce.

Katowice, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego
Katowice, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego
Bytom, Opera Śląska
Bytom, Opera Śląska
Teatr Rozrywki, Chorzów
Teatr Rozrywki, Chorzów
Zabrze - Teatr Nowy im. Gustawa Morcinka
Zabrze - Teatr Nowy im. Gustawa Morcinka
Siedziba NOSPR w Katowicach
Siedziba NOSPR w Katowicach
Katowice, Muzeum Śląskie
Katowice, Muzeum Śląskie
Bytom, Muzeum Górnośląskie
Bytom, Muzeum Górnośląskie
Katowice, Spodek
Katowice, Spodek
Tychy, kościół bł.Karoliny Kózkówny
Tychy, kościół bł.Karoliny Kózkówny

[edytuj] Teatry

[edytuj] Muzyka

[edytuj] Kina

[edytuj] Muzea

[edytuj] Media

[edytuj] Cykliczne imprezy kulturalne

[edytuj] Galerie

[edytuj] Transport i Komunikacja

[edytuj] Komunikacja miejska

Katowice, tramwaj "Karlik" relacji Katowice-Chorzów-Bytom
Katowice, tramwaj "Karlik" relacji Katowice-Chorzów-Bytom
Samolot Wizzair (Baza operacyjna Katowice)
Samolot Wizzair (Baza operacyjna Katowice)
Śluza Rudziniec na Kanale Gliwickim
Śluza Rudziniec na Kanale Gliwickim

Na terenie GZM funkcjonuje dobrze rozwinięta komunikacja miejska w postaci autobusów, tramwajów oraz trolejbusów. Sieć torów tramwajowych jest na trzecim miejscu w Europie pod względem długości tras. Łącznie istnieje tu kilkaset linii autobusowych oraz kilkadziesiąt tramwajowych. Olbrzymią większość linii autobusowych i wszystkie tramwajowe organizuje KZK GOP. Linie autobusowe na zlecenie KZK GOP w większości obsługują komunalne Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej; największe w Sosnowcu i Katowicach, oraz liczne firmy prywatne. Zaś wszystkie tramwajowe Tramwaje Śląskie. Oprócz tego działają tutaj także linie organizatorów nie zrzeszonych z KZK GOP oraz przewoźników prywatnych. Linie trolejbusowe organizuje MZK Tychy.

[edytuj] Transport kolejowy

GZM stanowi jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce, zarówno jeśli chodzi o przewozy pasażerskie jak i towarowe. Przez GZM przebiega szereg linii kolejowych. Znajduje się tutaj łącznie kilka dworców i kilkadziesiąt stacji PKP. Przez dworzec główny w Katowicach przejeżdzają pociągi EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia ze wszystkimi największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami.

Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego, ze względu na położenie miasta dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe.

[edytuj] Transport drogowy

Silnie rozwinięta jest tu również sieć dróg. Biegnie tędy Autostrada A4, E40 jako Drogowa Trasa Średnicowa (Katowice - Chorzów - Świętochłowice - Ruda Śląska; fragment Ruda Śląska - Zabrze - Gliwice jest w budowie), E75, oraz kilkanaście dróg krajowych i dróg wojewódzkich. Projektowana jest kolejna autostrada – A1.

Przez obszar związku przebiegają m.in.:

Miasta GZM mają również wiele bezpośrednich połączeń PKS z wszystkimi regionami kraju. Część z nich obsługuje PKS Katowice. Są to linie do Lublina, Iwonicza, Ostrowca Świętokrzyskiego, Zakopanego, Rabki, Krynicy i Ustrzyk Dolnych.

[edytuj] Transport lotniczy

Na północ od GZM-u, w odległości około 30 km na północ od centrum Katowic, znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Jako trzeci najruchliwszy port lotniczy w kraju po warszawskim Okęciu i krakowskich Balicach, w 2006 obsłużył 1,46 mln pasażerów, szybko zbliżając się do maksymalnej przepustowości istniejącego terminalu. Obecnie, po rozbudowie zakończonej w lipcu 2007, ruch pasażerski obsługują dwa połączone ze sobą terminale, A (stary) i B (nowy), których łączna przepustowość roczna wynosi ok. 3,6 mln pasażerów. Oprócz tego w porcie funkcjonuje również terminal cargo zapewniający obsługę logistyczną dla licznych firm w regionie m. in. Fiat Auto Poland. Port lotniczy w Pyrzowicach posiada stałe połączenia rejsowe z ponad dwudziestoma lotniskami w Polsce i w Europie, których obsługę realizują linie lotnicze: Centralwings, Jet Air, LOT/EuroLOT, Lufthansa, Ryanair oraz Wizz Air. Znaczna liczba mieszkańców GZM-u korzysta również z portu lotniczego Kraków-Balice.

W centrum Katowic znajduje się również lotnisko aeroklubowe Katowice-Muchowiec, natomiast w Gliwicach zlokalizowane jest cywilne lotnisko sportowe Gliwice-Trynek, siedziba stacjonarnej bazy śmigłowca LPR-u.

[edytuj] Wodny

Port Gliwice obecnie wraz ze stacją kolejową, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym, bazą magazynową, parkingami i biurami jest jednym z elementów Śląskiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocześniejszy i najbardziej uniwersalny port śródlądowy w kraju, z uwagi na swój kształt, linie i konstrukcje nabrzeży portowych, układ basenów, powierzchnię akwatorium. W porcie znajdują się urządzenia przeładunkowe o maksymalnym udźwigu 20 ton. Roczna zdolność przeładunkowa portu wynosi około 2 milionów ton.

Port Gliwice poprzez sieć kanałów i rzekę Odrę połączony jest z siecią kanałów niemieckich (Berlin) oraz morzem Bałtyckim.

[edytuj] Edukacja

Katowice, Uniwersytet Śląski – Wydział Prawa i Administracji
Katowice, Uniwersytet Śląski – Wydział Prawa i Administracji
Gmach Akademii Muzycznej
Gmach Akademii Muzycznej
Rektorat Akademii Medycznej
Rektorat Akademii Medycznej
Budynek Akademii Sztuk Pięknych
Budynek Akademii Sztuk Pięknych
Budynek OKE Jaworzno
Budynek OKE Jaworzno
Wydział Neofilologii - Uniwersytet Śląski Sosnowiec
Wydział Neofilologii - Uniwersytet Śląski Sosnowiec

GZM jest jednym z większych ośrodków naukowych w Polsce.

Znajduje się tu ponad 49 uczelni wyższych, na których studiuje prawie 250 tys. osób.

Wyższe uczelnie na obszarze GZM:

  1. Uniwersytet Śląski
  2. Politechnika Śląska
  3. Śląski Uniwersytet Medyczny
  4. Akademia Ekonomiczna w Katowicach
  5. Akademia Muzyczna w Katowicach
  6. Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach
  7. Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
  8. Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie, filia (przekształcona w 2001 roku w samodzielną uczelnię - Akademię Sztuk Pięknych w Katowicach)
  9. Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa w Katowicach
  10. Międzynarodowa Szkoła Bankowości i Finansów
  11. Międzynarodowa Szkoła Nauk Politycznych w Katowicach
  12. Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania w Katowicach
  13. Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów w Katowicach
  14. Wyższa Szkoła Humanistyczna w Katowicach
  15. Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, wydział zamiejscowy w Bytomiu
  16. Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP w Warszawie, Instytut Pedagogiki
  17. Wyższa Szkoła Mechatroniki
  18. Wyższa Szkoła Techniczna w Katowicach
  19. Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych w Katowicach
  20. Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych w Poznaniu, wydział zamiejscowy
  21. Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach
  22. Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach
  23. Wyższa Szkoła Zarządzania i Nauk Społecznych w Tychach
  24. Wyższe Seminarium Duchowne Braci Mniejszych w Katowicach, franciszkanie w Panewnikach
  25. Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne w Katowicach
  26. Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Bielsku-Białej, wydział zamiejscowy
  27. Gliwicka Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości
  28. Akademia Polonijna w Częstochowie Filia w Gliwicach -
  29. Wyższa Szkoła Humanitas w Sosnowcu
  30. Wyższa Szkoła Sztuki Stosowanej
  31. Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Sosnowcu
  32. Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna w Krakowie, Oddział w Sosnowcu - Wydział Pedagogiczny Strona uczelni]
  33. Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji w Bytomiu
  34. Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych wydział zamiejscowy w Bytomiu
  35. Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, wydział w Bytomiu
  36. Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, wydział tańca współczesnego w Bytomiu
  37. Górnośląska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości im. Karola Goduli
  38. Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu, Wydział Zamiejscowy w Chorzowie
  39. Górnośląska Wyższa Szkoła Pedagogiczna
  40. Śląska Wyższa Szkoła Informatyki w Katowicach
  41. Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, wydział zamiejscowy w Jaworznie
  42. Akademia Górniczo Hutnicza w Kochłowicach
  43. Wyższa Szkoła Handlowa w Rudzie Śląskiej

[edytuj] Kontrowersje

Według niektórych osób konsolidacja zurbanizowanego obszaru GZM w jedno miasto wzbudza kontrowersje. GZM stałby się wtedy największym miastem w Polsce. Według zwolenników tej teorii, obecnie rola tego obszaru jest często zaniżana; na przykład, rejon ten jest często niepokazywany na mapach Polski[4].

Pod koniec 2006 roku w mediach pojawiła się informacja o podjęciu przez MSWiA prac nad przygotowaniem projektu ustawy aglomeracyjnej powołującej obligatoryjny związek komunalny. Prace nad projektem trwają niezależnie od prac nad powołaniem GZMu. Informacja ta wywołała w mediach lokalnych i ogólnopolskich dyskusję o rzekomym połączeniu miast aglomeracji w jeden organizm miejski[potrzebne źródło].

Proponowana nazwa Silesia została mocno oprotestowana przez część środowiska naukowego - kilkudziesięciu pracowników uniwersyteckich z województwa śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego (m.in. Jan Miodek, Jan Harasimowicz) zaapelowało do twórców przyszłej metropolii, by nie nazywało miasta nazwą całego regionu. [5] [6] [7] [8]. Nazwa budzi również negatywne uczucia w części miast Zagłębia Dąbrowskiego, które mają wejść w skład związku, ponieważ całkowicie ignoruje częściowo zagłębiowski charakter GZMu.


Przypisy

  1. ↑ http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_powierzchnia_ludnosc_teryt_2007.pdf
  2. ↑ http://www.mojepiekary.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=1165&Itemid=2
  3. ↑ Wkład do budżetu GZM poszczególnych miast założycieli jest różny i odpowiada liczbie mieszkańców wyrażonej w złotych, czyli 1 złoty na każdego mieszkańca.
  4. ↑ http://www.silesia-region.pl/wizja/pwr_ta.pdf
  5. ↑ http://www.polskathetimes.pl/50,10818.htm
  6. ↑ http://miasta.gazeta.pl/wroclaw/1,35771,4740278.html
  7. ↑ http://wroclaw.naszemiasto.pl/wydarzenia/798892.html
  8. ↑ http://miasta.gazeta.pl/katowice/1,35063,4725189.html

[edytuj] Linki zewnętrzne

 

wyjazdy integracyjne, pokój do wynajęcia, Strona www, drukarki etykiet, Uroda