Europejska Stolica Kultury

Europejska Stolica Kulturyeuropejskie miasto wybrane przez Unię Europejską, które w ciągu jednego roku może zaprezentować życie kulturalne miasta, całego regionu i państwa.

W większości przypadków miasta starają się wykorzystać tę okazję i związane z nią fundusze na rozwinięcie swojej oferty kulturalnej, tak by mogły przyciągnąć międzynarodową publiczność. Tytuł oznacza ogromny prestiż, a w dłuższej perspektywie znaczny wzrost turystyki i lepszą promocję. Wybrany ośrodek przez 12 miesięcy przedstawia swoje dziedzictwo historyczne. Miasta i regiony organizują specjalnie na tą okazję koncerty, festiwale, pokazy, konferencje i inne działania reklamujące miasto i region.

Wszystkie wydarzenia w Europejskich Stolicach Kultury w 60 procentach finansuje Unia Europejska.

Spis treści

[edytuj] Historia

Melina Mercouri, pomysłodawczyni tytułu Europejskiej Stolicy Kultury, Greczynka
Melina Mercouri, pomysłodawczyni tytułu Europejskiej Stolicy Kultury, Greczynka

Idea, by użyć kultury do głębszego zintegrowania Europejczyków, zrodziła się 13 maja 1985 podczas spotkania Rady Europejskiej. Przedstawiła ją grecka minister kultury Melina Mercouri.

Inicjatywa Europejskich Miast Kultury szybko się przyjęła w Europie. Pierwszym Europejskim Miastem Kultury były greckie Ateny. Podobna inicjatywa pojawiła się też w Ameryce.

W 1999 jej nazwę zmieniono na Europejskie Stolice Kultury, wprowadzono też zmiany procedury wyboru miast-organizatorów, które obowiązują od 2005. Co roku wytypowane są dwa państwa z Unii Europejskiej, z których chętne miasta na 9 lat wcześniej składają swoje kandydatury. Spośród zgłoszonych miast Unia Europejska wybiera po jednym z obu państw.

Polska będzie mogła wybrać Europejską Stolicę Kultury na 2016 rok. Stąd też, miasta-kandydackie muszą spełnić szereg warunków, przewidzianych w aktach prawa unijnego. M.in. promowanie własnej kultury poprzez instytucję Ambasadora Kultury - czyli twórcy silnie związanego z miastem; ale też współpracę międzynarodową, akcentowanie wartości europejskich oraz tworzenie działań kulturalnych promujących miasto i region. Nie bez znaczenia są też metody propagowania informacji o kandydacie, coraz większa wagę kładzie sie na technologie informatyczne.

[edytuj] Nominowani w Unii Europejskiej

Europejskie Miasta Kultury (1985-2004)

Partenon w Atenach, pierwszym mieście z tytułem Europejskiego Miasta Kultury w 1985
Partenon w Atenach, pierwszym mieście z tytułem Europejskiego Miasta Kultury w 1985
Florencja była Europejskim Miastem Kultury w 1986
Florencja była Europejskim Miastem Kultury w 1986
Antwerpia była Europejskim Miastem Kultury w 1993
Antwerpia była Europejskim Miastem Kultury w 1993

Europejskie Stolice Kultury (2005-2011)

Kandydaci (2012-2016)

[edytuj] Polskie miasta jako Europejskie Stolice Kultury

Kraków, pierwsze miasto w Polsce z tytułem Europejskiej Stolicy Kultury
Kraków, pierwsze miasto w Polsce z tytułem Europejskiej Stolicy Kultury

Do tej pory tylko jedno polskie miasto zostało wyróżnione tym tytułem. Był to Kraków w roku 2000. Rok 2000, zwany rokiem milenijnym, traktowany był przez Unię Europejską wyjątkowo, jako podkreślenie trwałego dziedzictwa i wkładu miast europejskich w osiągnięcia kultury i cywilizacji światowej.

W związku z tym wybrano aż siedem miast z Unii Europejskiej oraz dwa miasta z nowych członków, mających wstąpić dopiero 1 maja 2004 - polski Kraków i czeską Pragę. Decyzja o wyborze spośród polskich miast właśnie Krakowa - została podjęta przez rząd polski. Nie odbywały się prezentacje ani konkursy poszczególnych miast.

[edytuj] Polskie miasta kandydujące

Kolejnym rokiem, w którym wybrane zostanie polskie miasto, jest 2016, równolegle z jednym z miast Hiszpanii. Jednak tym razem odbywa się konkurs i wszystkie polskie miasta mają równe szanse w otrzymaniu tytułu. Okres składania ofert ze strony zainteresowanych miast zakończył się w lipcu 2007. W Polsce chęć do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury wyraziły:

Hanna Gronkiewicz-Waltz ogłosiła chęć uczestnictwa Warszawy w ostatnich dniach kiedy było to możliwe, miasto stołeczne rozpoczęło projekt "reborn by culture", mający na celu aktywizację kulturalną Stolicy. Tytuł ESK jest prestiżowy, daje możliwość rozwoju miastu które go otrzyma. Powstają kontrowersje na temat Kandydatury Warszawy, wielu znanych artystów uważa, ze tytuł ESK powinien przypaść mniej rozwiniętemu miastu i miałby przysłużyć się do jego rozwoju. Decyzja o wyborze jednego polskiego i jednego hiszpańskiego miasta zapadnie na przełomie 2009 i 2010. Niektóre miasta polskie starają się współpracować z hiszpańskimi, np. Toruń współpracuje w uzyskaniu tytułu z kandydującą Pampeluną. Aczkolwiek, wbrew rozpowszechnionej opinii, miasta nie są dobierane parami, oznacza to, że mimo zacieśnionej współpracy, tak jak ma to miejsce w przypadku Torunia i Pampeluny, jeśli jedno z tych miast zostałoby wybrane, to miasto-partner niekoniecznie, wybór miast polega na dwóch oddzielnych decyzjach podjętych przez grupę 13 ekspertów.

W 2028 zdarzy się następna okazja, by polskie miasta mogły ubiegać się o ten tytuł. Z rywalizacji są wyłączone miasta, którym ten tytuł już przyznano wcześniej.

[edytuj] Lublin

Występ lubelskiego zespołu Belriguardo, (fot. Centrum Kultury w Lublinie), Noc Kultury 2007.
Występ lubelskiego zespołu Belriguardo, (fot. Centrum Kultury w Lublinie), Noc Kultury 2007.
Plakat Nocy Kultury w Lublinie. (Praca Piotra Wysockiego).
Plakat Nocy Kultury w Lublinie. (Praca Piotra Wysockiego).
Invitro Scena Prapremier, afisz na Krakowskim Przedmieściu, w tle Wieża Trynitarska i Brama Krakowska
Invitro Scena Prapremier, afisz na Krakowskim Przedmieściu, w tle Wieża Trynitarska i Brama Krakowska
TVP3 Lublin, zapewnia zaplecze medialne, oraz oprawę wielu lubelskich festiwali
TVP3 Lublin, zapewnia zaplecze medialne, oraz oprawę wielu lubelskich festiwali
Motywy graficzne zaprojektowane przez J.Koziarę na Placu Litewskim w Lublinie.
Motywy graficzne zaprojektowane przez J.Koziarę na Placu Litewskim w Lublinie.
Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie widziany od strony Placu Wolności.
Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie widziany od strony Placu Wolności.
Flagi zaprojektowane przez Jarosława Koziarę i eksponowane podczas Nocy Kultury 2007 na ścianie Teatru w Budowie
Flagi zaprojektowane przez Jarosława Koziarę i eksponowane podczas Nocy Kultury 2007 na ścianie Teatru w Budowie
Kabaret Ani mru mru który powstał w Lublinie
Kabaret Ani mru mru który powstał w Lublinie
Nowy Ratusz w Lublinie przystrojony z okazji nadania Honorowego Obywatelstwa Miasta Ricie Gombrowicz.
Nowy Ratusz w Lublinie przystrojony z okazji nadania Honorowego Obywatelstwa Miasta Ricie Gombrowicz.
Występ zespołu folklorystycznego w trakcie Jarmarku Jagiellońskiego 2008.
Występ zespołu folklorystycznego w trakcie Jarmarku Jagiellońskiego 2008.
"Jeżdżąca wystawa", podczas Nocy Kultury 2007 w Lublinie
"Jeżdżąca wystawa", podczas Nocy Kultury 2007 w Lublinie
Lublin. Magnifika 2008. - Graffiti umieszczone na ścianach w Parku Dzieci z Pahiatua.
Lublin. Magnifika 2008. - Graffiti umieszczone na ścianach w Parku Dzieci z Pahiatua.
Słowo daję - opowieści, baśnie, legendy - Festiwal Opowiadaczy 2008
Słowo daję - opowieści, baśnie, legendy - Festiwal Opowiadaczy 2008
Lublin. Magnifika 2008. - Graffiti umieszczone na ścianach w Parku Dzieci z Pahiatua.Nawiązuje do kampanii "Lublin - Nieziemski Klimat".
Lublin. Magnifika 2008. - Graffiti umieszczone na ścianach w Parku Dzieci z Pahiatua.Nawiązuje do kampanii "Lublin - Nieziemski Klimat".

W 2007 roku Lublin, decyzją Rady Miasta, zgłosił kandydaturę do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Radni Miejscy liczyli na wypromowanie tego regionu Polski. Motywami przewodnimi kampanii promocyjnej miasta są magia i tajemniczość, hasłem Lublin - Renesans Inspiracji. Druga akcja to Lublin - Miasto Wiedzy, akcentująca akademickie tradycje lubelskich instytucji oświatowych. Od roku 2008 kładzie się nacisk, na fakt, że Lublin jest jedynym miastem w Polsce, w którym mieści się 4 Uniwersytety. Prezydent RP Lech Kaczyński zaproponował powstanie w Lublinie Akademii Polsko-Ukraińskiej, która stałaby się instytucją o międzynarodowym prestiżu. W lutym 2008 roku Lublin został wpisany przez Radę Europy na listę programu miast międzykulturowych ("Intercultural Cities"), która zawiera zaledwie osiem miast europejskich.[3] "Lublin będzie jednym z ośmiu laboratoriów przyszłej wielokulturowej Europy" - mówi Dariusz Jachimowicz, dyr. Wydziału Kultury Urzędu Miasta Lublin. A co Lublin zyska? Miasta zakwalifikowane do tego programu będą mentorami lub beneficjentami programów Rady Europy. To ona będzie wspierać promocje kulturowej różnorodności i pomagać w wykorzystaniu jej potencjału. - Jesteśmy na krańcach Europy, ale możemy odgrywać ważną rolę, właśnie ze względu na to położenie. Mieszkańcy powinni być z tego dumni - podsumowuje Adam Wasilewski, prezydent Lublina. [4] Polityka pokojowej koegzystencji wielu społeczności przejawia się m.in. w organizacji Festiwalu Trzech Kultur, najsilniej obecnych w Lublinie (ukraińska, polska i żydowska), jest to kontynuacja tradycji miasta wielokulturowego, nazywanego od XVI wieku przez polskich Żydów "Jerozolimą Polski" lub "Matką Izraela".[5]

[edytuj] Działania promocyjne Lublina

  • Projekty logotypów Lublina, obmyślone przez BNA, pierwsze z użyciem czcionki Leonarda Da Vinci, a drugie linearne [6]
  • Noc Kultury - Manifestacja Kulturalna Miasta
  • Projekt Lublin. Nieziemskie klimaty - akcja billboardowa w Warszawie, wykorzystano elementy powiązane z Lublinem, w tym freski z Kaplicy Św. Trójcy na Zamku Lubelskim.[7]
  • Projekt Lublin. Wielkie dzieje się' - akcja Billboardowa która jest kontynuacją Nieziemskich Klimatów, tym razem plakaty były scenami z Festiwalu Sąsiedzi, na pierwszym billboardzie pojawiła się aktorka ze spektaklu "Kuba" słowackiego Teatru Lalek na Rozdrożu, na dwóch kolejnych aktorzy teatru Wolny z białoruskiego Brześcia, w tym przypadku również skorzystano z wmontowania zabytkowych fresków z Kaplicy Trójcy Świętej. [8]
  • Wirtualne Wędrówki po Lublinie - ponad 70 animacji sferycznych, pogrupowanych w 12 kategorii;[9]
  • Koncepcja Miasta Lublin Renesans Inspiracji
  • Bądź wolny. Studiuj w Lublinie - wykonany w całości przez urzędników z Lubelskiego Biura Marketingu Miasta[10], projekt spotkał się z odzewem ze strony społeczeństwa, pojawiły się dziesiątki przeróbek tego billboardu[11], przeważnie w internecie, Urząd Miasta poszedł za ciosem i ogłosił otwarty konkurs na najlepszy pastisz[12].
  • Projekt "Lublin - 40 minut stąd"[13]
  • Lubelszczyzna - legenda i przyszłość[14] - prezentacja Lublina w Parlamencie Europejskim
  • System identyfikacji wizualnej miasta (patrz logo).
  • Budowa Portalu kulturalnego Europejskiej Stolicy Kultury, lublin2016.eu
  • Międzynarodowy Dzień Teatru, ustanowiony decyzją Międzynarodowego Instytutu Teatralnego (UNESCO) - rozdanie prestiżowej nagrody teatralnej "Złota Maska" (po raz 47) przez lubelski oddział Związku Artystów Scen Polskich, w Trybunale Koronnym w Lublinie.[15]
  • Billboard zaprojektowany przez lubelskiego artystę plastyka Jarosława Koziarę (twórcy m.in. scenografii WOŚP czy Voo Voo)
  • Flagi zaprojektowane przez Jarosława Koziarę zawieszone na Placu Litewskim, w Lublinie
  • "Lublin - Pamięć Miejsca" (pamiecmiejsca.tnn.pl) - portal o dziedzictwie kulturowym Lublina prowadzony przez Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN"
  • Otwarty Konkurs na Logo promujące Lublin - wyłoniono 34 projekty[16]
  • Marszałek województwa lubelskiego oraz Prezydent Miasta, o północy w czasie Nocy Kultury podpisali porozumienie dotyczące kandydatury miasta Lublin do tytułu Europejska Stolica Kultury 2016. [17]
  • Stowarzyszenie Kocham Lublin 2008, opracowało film "Kocham Lublin" - miasto ujęte okiem deskorolkowca.

[edytuj] Publiczne dofinansowania

  • W roku 2008 na realizację zadań publicznych z zakresu kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji zaplanowano w budżecie miasta kwotę 1.894.000 zł.
  • Zarząd Województwa Lubelskiego przeznacza na wsparcie realizacji zadań wybranych w ramach konkursu środki finansowe w wysokości do 727.000,00 zł (Uchwała Nr CIX/1165/08).[18]
  • 162 młodych artystów z całej Lubelszczyzny, reprezentujących m.in. teatr, muzykę, literaturę i fotografię, otrzymało stypendia z budżetu województwa. Kwota na nie przeznaczona wyniosła 200.000,00 zł.[19]
Zobacz więcej w osobnym artykule: Noc Kultury.

[edytuj] Przedsięwzięcia artystyczne

Cechą charakterystyczną Festiwalu jest jego dualizm, imprezy w Lublinie i Lwowie zostały tak zaplanowane, że artyści występujący jednego dnia w Lublinie, następnego dnia występowali we Lwowie.

  • Lublin. Magnifika. - stworzenie graffiti w czasie Nocy Kultury, w Parku Dzieci z Pahiatua.
  • Lublin. Miasto Poezji - festiwal literacki organizowany przez Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN" i Instytut Filologii Polskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  • Noc z Czechowiczem - spacer trasą "Poematu o mieście Lublinie" Józefa Czechowicza podczas pierwszej lipcowej pełni księżyca organizowany przez Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN"
  • Najstarsze Pieśni Europy - festiwal Fundacji Muzyka Kresów
  • World Short Film Label Future Shorts
  • Lublin Dance Festival - Międzynarodowe Spotkania Teatrów Tańca
  • Konfrontacje
  • ZdaErzenia - Festiwal Kultury Alternatywnej
  • Sąsiedzi - Festiwal Teatrów Europy Środkowej
  • Prowokacje - Gala Polskich Młodych Projektantów
  • Kontestacje - Studencki Ogólnopolski Festiwal Teatralny
  • Międzynarodowe Spotkania Folklorystyczne im. Ignacego Wachowiaka organizowane przez Zespół Pieśni i Tańca "Lublin" im. Wandy Kaniorowej w Lublinie
  • Lubelska Scena Rockowa
  • Taniec Znaku - pierwszy w Polsce Teatr Internetowy, projekt Lubelskiego Teatru Maat[21],
  • Scena Młodych
  • Zwierciadła - Spotkania Teatralne
  • Zaduszki Jazzowe - Festiwal w Klasztorze o.o. Dominikanów
  • Happening: Morderstwo w Centrum Miasta[22]
  • "Invitro" Scena Prapremier[23]
  • Solo życia - Festiwal Muzyczny - pomysłodawcą konkursu jest muzyk i kompozytor Mieczysław Jurecki
  • Letnia Strefa Muzyki - Promocja młodych lubelskich muzyków na Małej Scenie, organizatorzy: Akwarela Cafe i Kancelaria Prezydenta Miasta Lublin
  • Ośrodek Praktyk Teatralnych Gardzienice - z okazji 30-lecia istnienia, przy współpracy z TVP3 Lublin nagrano film dokumentalny, o przygotowaniach do spektaklu "Ifigenia w Aulidzie". Film ukazuje Lublin, jako polską potęgę teatrów awangardowych.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Festiwale Teatralne w Lublinie.

[edytuj] Ambasadorzy Kultury Miasta Lublin

Osoby ze świata lubelskiej kultury
Osoby związane z Lublinem:


Lubelscy działacze, popierający starania Lublina do tytułu ESK2016:

Jan Bernad, Elżbieta Cwalina, Lech Cwalina, Grzegorz Józefczuk, Arkadiusz Klucznik, Teresa Księska-Falger, Dariusz Libionka, Grzegorz Linkowski, Barbara Luszawska, Witold Mazurkiewicz, Andrzej Molik, Janusz Opryński, Paweł Próchniak, Grażyna Ruszawska, Bogdan Rzążewski, Stefan Szmidt, Aleksander Szpecht, Waldemar Tatarczuk, Łukasz Witt-Michałowski, Natasza Ziółkowska-Kurczuk

[edytuj] Łódź

Ławeczka Tuwima na tle banera reklamującego Łódź, jako ESK w 2016 roku
Ławeczka Tuwima na tle banera reklamującego Łódź, jako ESK w 2016 roku
Tłumy łodzian podczas Nocy Muzeów 2007
Tłumy łodzian podczas Nocy Muzeów 2007
ARTbus czyli kulturalny autobus
ARTbus czyli kulturalny autobus
Festiwal Camerimage
Festiwal Camerimage
Meeting of Styles festiwal graffiti
Meeting of Styles festiwal graffiti
Plenerowa wystawa zdjęć PressFoto 2007
Plenerowa wystawa zdjęć PressFoto 2007
Plenerowy koncert z okazji 585 rocznicy nadania praw miejskich Łodzi
Plenerowy koncert z okazji 585 rocznicy nadania praw miejskich Łodzi

Łódź jako drugie (po Toruniu) spośród polskich miast, wystartowało w rywalizacji o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku. Pomysłodawcą i inicjatorem jest dyrektor Łódź Art Center Krzysztof Candrowicz. Jego pomysł spotkał się z ogromnym poparciem władz i mieszkańców miasta, czego dowodem jest choćby nagroda jaką otrzymał od łodzian - Łodzianin Roku 2007.

Łódź to jeden z najważniejszych ośrodków kulturalnych w Polsce. Dziewiętnastowieczna, potężna metropolia przemysłowa, dziś znów jest najszybciej rozwijającym się miastem w kraju. Czas rozkwitu wielkiego przemysłu to również okres ożywienia kulturalnego. I dlatego, między innymi, miasto stanowi miejsce doskonale przygotowane do uzyskania statusu Europejskiej Stolicy Kultury 2016.

Łódź posiada interesujące i różnorodne dziedzictwo kulturalne. Stanowią o tym przede wszystkim bogate kolekcje muzealne. Dorobek artystyczny otwiera łódzka awangarda, której działalność odbiła się echem w Polsce i na całym świecie. Kolejne działania środowisk twórczych skupiły się przede wszystkim wokół Muzeum Sztuki oraz Łódzkiej Szkoły Filmowej, a także grup artystycznych Międzynarodowe Muzeum Artystów, Łódź Kaliska oraz Warsztat Formy Filmowej.

Łódź to przede wszystkim miasto festiwali. Do największych z nich należą Festiwal Dialogu Czterech Kultur, Camerimage oraz Łódź Biennale. Warto również wspomnieć takie międzynarodowe wydarzenia jak: Explorers Festival, Festiwal Fotografii czy Festiwal Komiksu. Pomimo dużej ilości cyklicznie odbywających się imprez kulturalnych, co roku pojawiają się kolejne, głównie z dziedziny filmu, sztuki współczesnej i muzyki.

Łódź jest także miastem festiwali. Można zobaczyć wtedy w mieście Tuwima takie festiwale i przeglądy jak:

[edytuj] Projekty łódzkie

[edytuj] Ambasadorzy Kultury Łodzi

Komitet Honorowy projektu "Łódź – Europejska Stolica Kultury 2016":

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

[edytuj] Miasta polskie

[edytuj] Miasta europejskie