Emma Goldman
| Emma Goldman | |
 |
|
| Urodzona | 27 czerwca 1869 r. Kowno |
| Zmarła | 14 maja 1940 r. Toronto |
Emma Goldman (ur. 27 czerwca 1869 w Kownie - zm. 14 maja 1940 w Toronto) była anarchistką znaną ze swych radykalnych libertyńsko-socjalistycznych i feministycznych pism i wypowiedzi.
Urodziła się w rodzinie żydowskiej na Litwie (wtedy pod zaborem rosyjskim). W wieku 13 lat, w okresie represji politycznych po zabójstwie cara Aleksandra II, przeniosła się wraz z rodziną do Petersburga. Z powodu trudnej sytuacji ekonomicznej zmuszona była porzucić szkołę i rozpocząć pracę w fabryce. Tam po raz pierwszy zetknęła się z ideami rewolucyjnymi i anarchistycznymi.
Mając 16 lat wyjechała do USA. Powieszenie czterech anarchistów po zamieszkach w Chicago w maju 1886 roku pchnęło ją ostatecznie w kierunku ruchu anarchistycznego. W wieku 20 lat wyszła za mąż za rosyjskiego emigranta; małżeństwo nie było udane, ale nie rozwiodła się, co pozwoliło jej zachować amerykańskie obywatelstwo.
Po rozstaniu z mężem Emma Goldman przeniosła się do Nowego Jorku, gdzie poznała innego rosyjskiego anarchistę Aleksandra Berkmana. Stanowili razem parę głównych liderów ruchu anarchistycznego tego okresu w Stanach.
Kilkakrotnie aresztowana, pierwszy raz w 1893 roku skazana na rok więzienia za publiczne nakłanianie do kradzieży, później również w związku z zabójstwem prezydenta McKinleya (została uwolniona od zarzutów), a także za rozpowszechnianie literatury na temat antykoncepcji.
Była wraz z Aleksandrem Berkmanem wieloletnią redaktorką czasopisma anarchistycznego Mother Earth, pisała również na temat literatury i analizowała ją pod kątem społecznym.
W 1917 roku uwięziona na 2 lata za organizowanie manifestacji przeciwko wojnie, a w 1919 deportowana do Rosji.
Początkowo gorąco poparła idee rewolucji październikowej, szybko jednak przeżyła rozczarowanie spowodowane represjami, biurokracją, przymusem pracy, a także zniszczeniami spowodowanymi wojną domową. Użycie Armii Czerwonej do pacyfikacji strajków sprawiło, że Goldman zrewidowała swoje poglądy na użycie przemocy, teraz uważała że można jej użyć jedynie do samoobrony.
W 1936 wyjechała do Hiszpanii, by walczyć po stronie republikanów w hiszpańskiej wojnie domowej.
Zmarła w Toronto i została pochowana na cmentarzu w Chicago, niedaleko grobów ofiar zamieszek z 1886 roku.
[edytuj] Książki autorstwa Emmy Goldman
- Anarchism and Other Essays, Nowy Jork 1911
- The Social Significance of the Modern Drama, Boston 1914
- My Disillusionment in Russia, Nowy Jork 1923
- My Further Disillusionment in Russia, Garden City 1924
- Living My Life, Nowy Jork 1931
- Voltairine de Cleyre (broszura), Berkeley Heights 1932
| Nurty anarchizmu: |
anarchizm bezprzymiotnikowy • anarchofeminizm • anarchoindywidualizm • anarchokolektywizm • anarchokomunizm • anarchosyndykalizm • chrześcijański anarchizm • zielony anarchizm |
 |
| Anarchizm w historii: |
Komuna Paryska • Powstanie w Kronsztadzie • Powstanie na Ukrainie • Powstanie Kantonalistów • Rewolucja hiszpańska 1936 roku |
|
| Anarchiści: |
Edward Abramowski • Michał Bakunin • Murray Bookchin • Emma Goldman • Piotr Kropotkin • Jan Wacław Machajski • Nestor Machno • Errico Malatesta • Pierre Joseph Proudhon |
|
| Organizacje anarchistyczne: |
Federacja Anarchistyczna • Anarchistyczna Federacja Polski • Anarchistyczny Czarny Krzyż • CNT • FAI • Nabat • Związek Syndykalistów Polskich |
|
| Tematy powiązane: |
anarchokapitalizm • agoryzm • antyglobalizm • Centrum informacji anarchistycznej • demokracja uczestnicząca • indymedia • infoanarchizm • Jedzenie Zamiast Bomb • komunaryzm • Nowa Lewica • panarchizm • squat • sytuacjonizm • wolność |
|