Egipt

 Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Należy w nim poprawić: przypisy w szablony, styl.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować
Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.
جمهوريّة مصر العربيّة
Arabska Republika Egiptu
Flaga Egiptu
 Godło Egiptu
Flaga Egiptu Godło Egiptu
Hymn: Bilady, Bilady, Bilady
Położenie Egiptu
Język urzędowy arabski
Stolica Kair
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Hosni Mubarak
Szef rządu premier. Ahmed Nazif
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe		 29. na świecie
1 001 450 km²
6000 km² (0,6%)
Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narodowości		 15. na świecie
81 714 000[1]▲
82 osób/km²
Fellahowie, Koptowie
Jednostka monetarna funt egipski (EGP)
Niepodległość od Wielkiej Brytanii
28 lutego 1922
Religia dominująca islam
Strefa czasowa UTC +2 - zima
UTC+3 - lato
Kod ISO 3166 EG
Domena internetowa .eg
Kod samochodowy ET
Kod telefoniczny +20
Mapa Egiptu
1  Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en)

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym-wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

Spis treści

[edytuj] Etymologia

Staroegipska nazwa kraju oznacza „Czarny Ląd” i odnosi się do żyznych gruntów wzdłuż Nilu będących przeciwieństwem sąsiadującej z nimi pustyni, „Czerwonego Lądu”.

Arabskie słowo Miṣr, obecna oficjalna nazwa kraju, ma pochodzenie semickie. Według pierwotnego asyryjskiego rodzaju pisma słowa Misir/Musur są spokrewnione z hebrajskim słowem מִצְרַיִם (Mitzráyim) oznaczającym „kraj” lub „państwo”. Początkowe wąskie znaczenie tego słowa rozumiane jako Egipt Dolny (Dolny Kraj), zostało rozszerzone na cały kraj (Górny i Dolny Egipt).

Nazwy europejskie Egypt, Ägypten, Égypte, Egitto itd. pochodzą z łacińskiego słowa Aegyptus i pierwotnie ze starogreckiego słowa Αίγυπτος (Aigyptos). Koptowie utrzymują, że są bezpośrednimi potomkami staroegipskiego społeczeństwa z czasów faraonów. Od ich imienia powstało greckie słowo aigyptos, które np. w języku niemieckim przekształciło się w słowo Ägypten. Według innych teorii słowo Aigyptos stanowi kontaminację egipskiego wyrażenia ḥwt-k3-ptḥ, co oznacza „Siedziba duszy Boga Ptah”, przy czym jest to także nawiązanie do świątyni Ptaha w Memphis.

[edytuj] Geografia

[edytuj] Liczby

Długość granic: całkowita 2689 km (w tym: Strefa Gazy 11 km, Izrael 255 km, Libia 1150 km, Sudan 1273 km)

Długość wybrzeża: 2450 km

Najwyższy punkt: Góra Świętej Katarzyny 2629 m n.p.m.

Najniższy punkt: Al-Kattara 134 m p.p.m.

Współczynnik urbanizacji: 42% (2003)

Ważne miasta: Kair, Aleksandria, Luksor, Asuan, Asjut, Al-Mahalla al-Kubra, Giza, Port Said, Szubra al-Chajma, Suez, Fajum

[edytuj] Klimat

W Egipcie przeważa klimat skrajnie suchy zwrotnikowy. Roczna suma opadów na ogół nie przekracza kilkudziesięciu milimetrów. Z tego względu większość ludności zamieszkuje tereny w delcie i dolinie Nilu. Nad rzeką istnieje oaza nadrzeczna, której długość wynosi niecałe 3 tys. kilometrów. Od tysiącleci w Egipcie tworzono system sztucznego nawadniania, znacznie zwiększając powierzchnię gruntów uprawnych. System nawadniający rozbudowano w 1970 roku, gdy w Asuanie zbudowano zaporę wodną, sztuczny zbiornik i elektrownię wodną.

[edytuj] Historia

 Osobny artykuł: Historia Egiptu.

Tereny w dolinie i delcie Nilu są kolebką cywilizacji starożytnego Egiptu.

Układ chronologiczny:

Niektóre miejscowości egipskie o znaczeniu historycznym:

Niektórzy królowie i królowe starożytnego Egiptu:

Naukowcy

[edytuj] Ustrój polityczny

 Osobny artykuł: Ustrój polityczny Egiptu.

Ustrojem politycznym Egiptu jest republika prezydencka. Głową państwa jest prezydent Hosni Mubarak a szefem rządu premier Ahmed Nazif.

Partie polityczne: Partia Narodowo-Demokratyczna, Postępowa Partia Jedności, Socjalistyczna Partia Liberalna

Parlament: Zgromadzenie Narodowe – 454 miejsca

Konstytucja: z 11 września 1971

System prawny: oparty na prawie anglosaskim, prawie islamskim i kodeksie napoleońskim; sądowniczy organ rewizyjny – Sąd Najwyższy i Rada Stanu (nadzoruje słuszność decyzji administracyjnych); Egipt zaakceptował z zastrzeżeniami zwierzchnictwo Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości

Święto narodowe: Rocznica Rewolucji, 23 lipca

[edytuj] Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Egiptu.

Egipt podzielony jest na 27 muhafaz. Prowincje dzielą się dalej na okręgi, wsie i miasta.

[edytuj] Ludność

Ludność tworzą w ogromnej większości arabscy Egipcjanie – Fellahowie (99% populacji). Na obszarze Pustyni Zachodniej występują plemiona Berberów, w dolinie górnego Nilu pojedyncze osady ludności negroidalnej.

W miastach zamieszkuje około 47% ludności. Przyrost naturalny w 2005 wyniósł 1,78%. Mężczyźni żyją przeciętnie 68 lat a kobiety 74 lata (2005).

Egipt jest najludniejszym krajem arabskim i drugim pod względem liczby mieszkańców państwem Afryki. Średnia gęstość zaludnienia jest niewielka, a rozmieszczenie ludności bardzo nierównomierne. Większość kraju jest niemal bezludna, a gęstość zaludnienia na terenach rolniczych należy do największych na świecie. Kair, stolica kraju i największe miasto Afryki, wraz z sąsiadującymi miejscowościami liczy ponad 16 mln mieszkańców, co stanowi niemal 30% ludności państwa.

[edytuj] Gospodarka

Obecnie największe źródło dochodów Egiptu stanowi turystyka. Rząd w celu ułatwienia rozwoju turystyki powołał policję turystyczną, która ma czuwać nad bezpieczeństwem przybywających z całego świata turystów.

Ważnymi źródłami dochodów są również opłaty pobierane za korzystanie z Kanału Sueskiego oraz eksport ropy naftowej.

Na terenie Egiptu występują: ropa naftowa, gaz ziemny, ruda żelaza, fosforany, mangan, wapień, gips, talk, azbest, rudy ołowiu i rudy cynku.

[edytuj] Rolnictwo

Współczesne rolnictwo egipskie nie jest w stanie zaspokoić wewnętrznych potrzeb kraju ze względu na szybko rosnącą liczbę ludności. Pomimo to sektor rolniczy i przemysł przetwórstwa spożywczego są jednymi z lepiej rozwijających się gałęzi gospodarki w tym kraju.

W egipskim klimacie możliwe są nawet trzy zbiory plonów w ciągu roku. Najwięcej gruntów zajmuje uprawa bawełny – głównego produktu eksportowego. Z roślin spożywczych najważniejsze są: ryż, kukurydza, pszenica i sorgo (proso murzyńskie, rośliny trawiaste, z których otrzymuje się kaszę i mąkę). Uprawia się również trzcinę cukrową, palmę daktylową, drzewa cytrusowe i warzywa. Hodowla zwierząt odgrywa w Egipcie drugorzędną rolę ze względu na brak pastwisk.

Poławia się ryby.

Stub sekcji Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

[edytuj] Przemysł

Dobrze rozwinięty jest przemysł chemiczny, szczególnie produkcja nawozów sztucznych, włókien syntetycznych, farmaceutyków, a także przemysł włókienniczy i odzieżowy, dający obecnie ok. 1/4 wartości ogólnej produkcji przemysłowej.

Z bogactw mineralnych Egiptu największe znaczenie mają ropa naftowa i fosforyty. Przemysł przetwórczy widoczny jest w miastach położonych w delcie Nilu, nad Kanałem Sueskim i w Helmanie. Najlepiej rozwinięty jest przemysł włókienniczy, dość dobrze – chemiczny, elektromaszynowy, petrochemiczny i skórzano-obuwniczy.

Ważną rolę w gospodarce Egiptu odgrywa Kanał Sueski łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym. Przepływają nim między innymi tankowce przewożące ropę naftową z krajów Bliskiego Wschodu do Europy.

[edytuj] Turystyka

Turystyka jest ważnym źródłem dochodu kraju. Szczególnie stare egipskie zabytki są magnesem przyciągającym zagranicznych gości. Obok Gizy i Kair turyści chętnie odwiedzają Aleksandrię i Luksor, skąd między innymi można dotrzeć do Doliny Królów. Luksor jest także punktem startowym dla podróży przez Nil do Asuan. Z tego miejsca oferowane są także loty i wycieczki autokarowe do Abu Simbel. Większość operatorów podróży oferuje lot wewnętrzny do Kairu i po zwiedzeniu Kairu, urlop wypoczynkowy i kąpiele w Hurghadzie. Twierdzą turystów jest bezsprzecznie Hurghada nad Morzem Czerwonym. Nowoczesny kurort turystyczny Szarm el-Szejk na południowym krańcu Półwyspu Synaj jest szczególnie lubiany przez sympatyków nurkowania. W ostatnich latach wiele entuzjastów sportów podwodnych wybierało się do położonego bardziej na północy Dahabu. Ze względu na wzrastające zainteresowanie turystyką nurkową udostępniono także miejscowości na południe od Hurghady wzdłuż zachodniego wybrzeża Morza Czerwonego: Safadża, Al-Kusajma i Marsa Alam, jak także Bir Szalatin, wszystkie te kurorty turystczne położone są na riwierą Morza Czerwonego. Przewiduje się, że niebawem otworzy się granica do trójkąta Hala’ib. 30 km od granicy z Sudanem, 20-25 km w głąb kraju znajduje się Park Narodowy, który stanowi nowy magnes dla turystów.

Turystyka, jako ważna gałąź przemysłu, po napadach terrorystycznych na cele turystyczne w latach 90. i pierwszej dekadzie XXI w. (Luksor 1997, Synaj 2004, Szarm el-Szejk 2005, Dahab 2006) musiała uporać się z częściowo silnymi zniszczeniami. 23 lipca 2005 roku nieznani sprawcy podłożyli w trzech miejscach (licznie odwiedzane przez turystów miejsca kąpieliskowe w Szarm el Szejk na Półwyspie Synaj) w sumie 400 kilogramów materiałów wybuchowych. 64 ludzi zginęło i więcej niż 200 zostało rannych. Do zamachów obok Al-Kaidy przyznały się brygady Abdullaha Assamy, które także odnotowano jako odpowiedzialne za napady z października 2004 roku w Tabie.

[edytuj] Kultura i sztuka

Anatomia konia z XV wieku

[edytuj] Religia

Egipt jest krajem muzułmańskim, z poważnym wpływem religii na codzienne życie mieszkańców. Muzułmanie, przeważnie sunnici, stanowią 90% ludności kraju; pozostałe 10% to chrześcijanie, z czego 9% koptowie[1]. Państwowe i kościelne dane liczbowe różnią się jednak znacznie[2].

Konstytucja Egiptu czyni z islamu religię państwową. Gwarantuje wprawdzie wszystkim obywatelom wolność wyznania, jednakże w praktyce jest ona dramatycznie ograniczona[3][4]. Na dowodach osobistych umieszczana jest informacja o przynależności religijnej, przy czym dozwolony jest wybór między trzema oficjalnie uznanymi religiami: Islamem, Chrześcijaństwem i Judaizmem. Wyznawcy innych religii nie uzyskują dowodów osobistych, co oznacza rezygnację z praw. To samo dotyczy Muzułmanów, którzy przeszli na Chrześcijaństwo[2].

Muzułmanie

Scharia jest głównym źródłem ustawodawstwa. Z jednej strony wykładnia islamu jest w Egipcie przeważnie nowoczesna i postępowa, w szczególności przez prowadzony w muzułmańskim świecie Uniwersytet Al-Azhar. Z drugiej strony Egipt jest od wieków, obok Arabii Saudyjskiej, centrum islamskiego feudalizmu.

Chrześcijanie

 Osobny artykuł: Protestantyzm w Egipcie.
 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Egipcie.

W przeszłości, po zwycięstwie Islamu w VII wieku, na terenie Egiptu dominowali Chrześcijanie. Istnieją przypuszczenia, że ewangelista Marek przybywał tutaj na misje już w ok 50 roku n.e.[2].

Żydzi

Egipt zamieszkuje jedynie ok. 200 Żydów. W związku z konfliktem w Kanale Sueskim w 1956 roku i z Wojną Sześciodniową z 1967 roku doszło do dużych przesiedleń Żydów. Od czasu, gdy w 1979 zostało zawarte Porozumienie Pokojowe między Egiptem a Izraelem, Żydzi w Egipcie stali się wolni od ograniczeń religijnych, jednakże tworzą oni już tylko prastarą mniejszość. W roku 1948 ich populacja wynosiła 75.000[5].

[edytuj] Ciekawostki

[edytuj] Znani współcześni Egipcjanie

Przypisy

  1. ↑ CIA - the world factbook (en). [dostęp 2009-03-19].
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Ibn Warraq: Apostasy and Human Rights (en). Islam Watch, 2006-12-21.
  3. ↑ Patrz: artykuły 2 i 46 Konstytucji Egiptu (en).
  4. ↑ Magdi Abdelhadi: Egypt may allow first Islamist party (en). BBC NEWS, 2005-10-06. [dostęp 2009-03-21].
  5. ↑ World View (en). Light&Life Magazine Online, Maj/czerwiec 2006.

[edytuj] Linki zewnętrzne


Poprzednik
Królestwo Egiptu		 Okres w historii Egiptu
1953-1958		 Następca
Zjednoczona Republika Arabska
Poprzednik
Zjednoczona Republika Arabska		 Okres w historii Egiptu
od 1971		 Następca
-

 

Notebook Emachines eME725-422G16, Wisła Kraków, yerba mate, ELMES, stylizacja ślubna