Edynburg

Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze strony Edinburgh. Zobacz też: Edinburgh of the Seven Seas - miasto w Świętej Helenie.

Współrzędne: 55°57'00" N 03°11'56" W55.95 -3.1988889 (Edynburg)

Edynburg
Edinburgh

Edynburg

Szkocja

Lesley Hinds

259 km²

Położenie

55° 57' 00 '' N
03° 11' 56 '' W

Ludność (2001)
• liczba ludności
• gęstość
• aglomeracja

448 624
1732 os./km²
1 250 000

Nr kierunkowy

0131

Kod pocztowy

EH1, EH13-EH17

Miasta partnerskie

Monachium

Florencja
Nicea
Vancouver
Kijów
Aalborg
San Diego
Dunedin
Kraków
Segowia

Położenie na mapie Wielkiej Brytanii

Edynburg
Edinburgh

Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Strona internetowa

Edynburg (ang. Edinburgh (wymawiane ['ɛdɪnˌbərə]), gael. Dùn Éideann) - miasto w Wielkiej Brytanii; od 1437 roku stolica Szkocji i siedziba szkockiego parlamentu, którego obrady wznowiono w 1999 roku po przerwie trwającej od zjednoczenia z Anglią w roku 1707. Od 1583 miasto uniwersyteckie. Obecnie znajdują się tam cztery uniwersytety - University of Edinburgh, Heriot-Watt University, Napier University i Queen Margaret University. W 2001 roku Edynburg miał 448.624 mieszkańców, co czyni go siódmym co do wielkości miastem w Wielkiej Brytanii^[1]. W przeszłości nazywany również "Starym Kopciuchem" (sc. Auld Reekie). Miasto słynie z licznych dorocznych imprez i festiwali, z których najsłynniejszymi są Fringe (festiwal teatralny) oraz Military Tattoo (występy orkiestr wojskowych), odbywające się w sierpniu.

[edytuj] Historia

Pierwsze ślady ludzkiego osadnictwa odnaleziono na wzgórzu gdzie obecnie stoi zamek, datuje się je na ok. 3 tys. lat p.n.e. Edynburg z małego skupiska ludzi zaczął rosnąć i rozwijać się w XII wieku, kiedy to został stolicą Szkocji. Wszakże niefortunne położenie w pobliżu Anglii sprawiło że przez miasto wielokrotnie przetaczały się wojska angielskie, niszcząc pola uprawne oraz plądrując i paląc miasto. W 1174 nastąpiło rekordowo długo oblężenie, kiedy to Anglicy przejęli miasto na 12 lat. Z tamtego okresu pochodzi obecnie najstarszy budynek w Edynburgu - kaplica Królowej Margaret. W 1450 roku ówczesny Edynburg został opasany pierścieniem murów obronnych. Fortyfikacje okazały się zbędne w 1707 roku, kiedy to ataki ustały za sprawą decyzji szkockiego parlamentu. Zagłosowano wtedy za zniesieniem suwerenności Szkocji na rzecz Unii z Anglią. Wówczas to wpływ Edynburga na życie polityczne kraju zmniejszył się na rzecz Londynu, natomiast poziom kulturalny w mieście podniósł się by rozkwitnąć w epoce Oświecenia, kiedy to w Edynburgu mieszka i pracuje wielu wybitnych naukowców i filozofów epoki. W połowie XVIII wieku wytyczono przestronne i eleganckie Nowe Miasto oddzielone od Starego Miasta ogrodami Princes Street Gardens. Stare Miasto uległo poważnemu zniszczeniu w wielkim pożarze w 1824 roku. W XIX wieku liczba ludności Edynburga wzrosła z 90 tys. w 1801r do 413 tys. w 1901r. tak gwałtowny wzrost liczby ludności w mieście spowodowany był m.in. przez imigrantów z Irlandii, uciekających przed t.zw. "zarazą ziemniaczaną". W latach 30 XX wieku utworzono zewnętrzny pierścień wielkich osiedli budownictwa komunalnego co pozwoliło rozładować ciężką sytuację mieszkaniową biedniejszej ludności.

[edytuj] Dzielnice miasta

Centrum miasta podzielone jest na kilka dużych sektorów, Old Town, New Town, Princes Street Gardens.

[edytuj] Old Town

Pałac Holyrood

Zamek Edynburg

Old Town jest sercem średniowiecznego Edynburga, posiada większą część jego historycznych zabytków, w tym także Zamek, Pałac Holyrood oraz Katedrę St Giles. Znajduje się tu również dom Johna Knoxa, który wprowadził protestantyzm w Szkocji oraz pomnik Waltera Scotta - sławnego pisarza i poety szkockiego.

Royal Mile jest główną ulicą starówki, która łączy obydwie królewskie twierdze Edynburga ze sobą: Edinburgh Castle i Pałac Holyrood. Zawiera w sobie trzy najważniejsze ciągi ulic - Castlehill, Lawnmarket, High Street. Dlatego to Royal Mile jest naturalnie najchętniej odwiedzanym punktem przez turystów w Edynburgu.

Na południu starówki ważnym punktem są także Cowgate i Grassmarket. Okolica ta jest pełna pubów, lokali rozrywkowych i antykwariatów.

[edytuj] Princes Street Gardens

Park ten (a w zasadzie ogrody) znajduje się w dolinie pomiędzy Old Town a New Town. Od północy przylega do Princes Street. W czasie pomiędzy Świętami Bożego Narodzenia a Nowym Rokiem w ogrodach tych, tuż pod zamkiem, odbywają się turnieje łyżwiarskie.

W centrum Princes Street Gardens znajduje się sztuczne wzgórze The Mound. Jego nazwa wzięła się od potocznego "mound of earth" - usta ziemi - i odnosi się do kształtu fosy otaczającej wzgórze zamkowe. Na wzgórzu tym swoje siedziby mają m.in. Royal Scottish Academy, National Gallery of Scotland oraz Bank of Scotland.

[edytuj] New Town

Nowe miasto zbudowane zostało w XVIII wieku aby poprawić fatalne warunki życia w Starym mieście, które w owych czasach pozbawione było kanalizacji a wąskie i kręte uliczki przyczyniały się do wybuchów licznych pożarów. Powstawały tu szerokie i przestronne ulice, budowane w stylu georgiańskim, w których znajdowały się liczne budynki rządowe i ekskluzywne mieszczańskie apartamenty. Szachownica równoległych do siebie ulic, jak i same budynki, biura i banki są przykładem doskonałej, wręcz klasycznej i eleganckiej prostoty.

W centrum New Town znajduje się ulica George Street z wieloma szykownymi sklepami i restauracjami podnoszącymi prestiż okolicy. Biegnie ona równolegle pomiędzy Queen Street a Princes Street, szerokiej i eleganckiej ulicy z dużymi budynkami na obydwu końcach. Na zachodnim jej krańcu znajduje się Charlotte Square zaprojektowany w 1791 roku przez Roberta Adamsa, a także Kościół St George´s. St Andrews Square z Melville Monument i Royal Bank of Scotland leżą na przeciwległym końcu George Street . Princes Street ze względu na doskonały widok na zamek i bliskość parku stała się najbardziej popularną ulicą w Edynburgu. Najbardziej imponującym budynkiem jest Register House na północno-wschodnim jej końcu. Znajduje się tu także Waverley market, tuż obok dworca kolejowego Waverley.

[edytuj] Holyrood park i Arthur's seat

Za Pałacem Holyrood park wznosi się do podnóża wygasłego wulkanu. Pierwotnie obszar ten był terenem polowań, dziś jest to popularne miejsce spacerowe o powierzchni 2 hektarów, w którym znajduje się między innymi słynny staw St. Mary's. Na zachód od parku położona jest siedziba nowego szkockiego gmachu parlamentu.

[edytuj] Bruntsfield, Marchmont i Morningside

Na południowych przedmieściach znajdują się duże otwarte przestrzenie The Meadows i Bruntsfield. Stoi tu także średniowieczna Burgh Muir (wrzosowa świątynia), która była miejscem kwarantanny dla ofiar średniowiecznej zarazy. Marchmont jest obszarem obleganym przez studentów.

[edytuj] Leith

Okolica portowa Leith wydaje się być oddzielona od reszty miasta – mieszkańcy uważają swoją dzielnicę za osobne miasto. Jest to poniekąd zgodne z prawdą, gdyż jeszcze w XIX wieku, była to odrębna miejscowość. Warto wspomnieć, że to właśnie przy nabrzeżu w Leith jest od 1997 roku zacumowany i udostępniony do zwiedzania Jacht Jej Królewskiej Mości Britannia. Leith było źródłem inspiracji dla pisarza Irvina Welsha.

[edytuj] Geografia

[edytuj] Klimat

Tak jak większą część Szkocji, Edynburg charakteryzuje się umiarkowaną strefą klimatyczną o wybitnym morskim charakterze. Zimy są stosunkowo łagodne, mimo że miasto znajduje się na tej samej szerokości geograficznej, jak Moskwa lub Labrador. Temperatury w dzień rzadko spadają poniżej zera. Latem temperatury rzadko przekraczają 23°C. Bliskość Morza Północnego łagodzi duże wahania temperatur w skali roku.

Położenie Edynburga pomiędzy wybrzeżem a górami decyduje o wietrznej pogodzie w mieście. Przeważnie wiatry nadchodzą z południowego zachodu, jest to związane z kierunkiem Prądu Zatokowego, który decyduje o klimacie prawie całej Szkocji. Duża ilość opadów w Edynburgu również związana jest z tymże prądem, choć można dostrzec, iż jest ich mniej niż w bardziej wysuniętym na zachód Glasgow. Edynburg ma niższe roczne opady niż większa część Wielkiej Brytanii i ponad 100 mm mniej niż Dublin. Wiatry z wschodniego kierunku są zwykle bardziej suche i zimniejsze. Ilość opadów jest dość podobna w całym roku.

Miesiąc	Śrenio	Styczeń	Luty	Marzec	Kwiecień	Maj	Czerwiec	Lipiec	Sierpień	Wrzesień	Październik	Listopad	Grudzień
Najwyższa temperatura (°C)	12.1	6.2	6.5	8.7	11.1	14.2	17.3	18.8	18.5	16.2	13.2	8.7	6.9
Najniższa temperatura (°C)	4.8	0.3	0.0	1.5	3.1	5.7	8.7	10.3	10.2	8.4	5.9	2.1	0.9
Opady atmosferyczne w mm	rocznie: 668	57	42	51	41	51	51	57	65	67	65	63	58
Liczba deszczowych dni	rocznie: 182.8	17.2	13.6	16.2	14.0	14.4	13.3	13.1	15.2	16.5	16.7	16.3	16.3
Źródło: Światowa Organizacja Meteorologiczna

[edytuj] Komunikacja

System komunikacji miejskiej w tym prawie 460-tysięcznym mieście opiera się prawie wyłącznie na połączeniach autobusowych. Sieć połączeń jest bardzo gęsta, a przystanki są zlokalizowane nieraz bardzo blisko siebie. Najpopularniejszym przewoźnikiem jest przedsiębiorstwo Lothian Buses, które obejmuje swym zasięgiem miasto i przyległe jednostki administracyjne: Mid- i East Lothian. Tabor składa się w około 70% z pojazdów niskopodłogowych. Ich średni wiek to 5,3 roku. Obecnie trwa budowa nowej linii tramwajowej mającej połączyć nadmorską dzielnicę Leith z centrum miasta oraz lotniskiem. Otwarcie trasy planowane jest w 2011 roku.

Edynburg jest jednym z największych węzłów kolejowych w Szkocji^[2], głównym dworcem kolejowym jest Edynburg Waverley obsługującym ponad 12.000. pasażerów rocznie. Inne stacje kolejowe Edynburg Haymarket.

[edytuj] Kultura

[edytuj] Muzea i galerie

[edytuj] Biblioteki

[edytuj] Festiwale

Robocza nazwa Edinburgh Festival to nagromadzenie różnego rodzaju widowisk, festiwali i festynów w sierpniu i we wrześniu^[3] każdego roku w stolicy Szkocji Edynburgu. Tylko podczas trzech tygodni festiwalów do miasta przybywa około dwóch milionów gości oraz gromadzi przed telewizorami ponad 100 milionów widzów na całym świecie.

Poniższa lista zawiera wymienione chronologicznie, najważniejsze festiwale w Edynburgu:

New Europe Film Festival (24 marca - 1 kwietnia 2007)
Ceilidh Culture (24 marca - 15 kwietnia 2007)
Edinburgh International Science Festival (2-15 kwietnia 2007)
Edinburgh Fashion Festival (26-29 kwietnia 2007)
triptychT (26-30 kwietnia 2007)
Mary King's Ghost Fest (11-20 maja 2007)
Children's International Theatre Festival (19-28 maja 2007)
Leith Festival (1-10 czerwca 2007)
Edinburgh Art Festival (26 lipca - 2 sierpnia 2007)
Edinburgh Jazz & Blues Festival (27 lipca - 5 sierpnia 2007)
Edinburgh Military Tattoo (3-25 sierpnia 2007)
The Festival of Spirituality and Peace 2007 (5-26 sierpnia 2007)
Fringe Festival (5-27 sierpnia 2007)
Edinburgh International Book Festival (11-27 sierpnia 2007)
Edinburgh International Film Festival (14-27 sierpnia 2007)
Edinburgh Mela (1-2 września 2007)
Scottish Storytelling Festival (6-26 października 2007)
Africa in Motion (Edinburgh African Film Festival) (20-29 października 2007)
Edinburgh's Hogmanay (29 grudnia 2007 - 1 stycznia 2008)

[edytuj] Edinburgh Zoo

[edytuj] Polacy w Edynburgu

Według konsula generalnego Rzeczypospolitej Polskiej ^[4] Aleksandra Dietkowa, liczba zarejestrowanych Polaków w Edynburgu wynosi około 20 000. Jednak biorąc pod uwagę iż nie wszyscy Polacy rejestrują się w urzędach, prawdziwa liczba może tu wynieść nawet od 40,000 do 45,000. Urzędnicy szacują, że w ostatnich dziesięciu miesiącach o około 400 procent wzrosła liczba obywateli polskich żyjących w Edynburgu. Dzielnica o największym zagęszczeniu polonii (szczegójnie tej, przybyłej do Szkocji po wstąpieniu Polski do UE w 2004r.) jest Leith.