Dziekan kolegium kardynalskiego

Dziekan kolegium kardynalskiego – przewodniczący kolegium kardynalskiego w kościele rzymskokatolickim, zawsze w randze kardynała-biskupa. Do jego zwyczajowych zadań należy m. in. przewodniczenie uroczystościom pogrzebowym po śmierci papieża, odprawianie mszy na rozpoczęcie konklawe i przewodniczenie obradom konklawe.

Spis treści

[edytuj] Historia urzędu

Urząd ten ustanowił papież Eugeniusz III w 1150 roku wraz z ustanowieniem Św. Kolegium Kardynalskiego jako formalnej struktury kościelnej. Aż do 1965 roku przyjmowano, że dziekanem kolegium kardynalskiego zostaje każdorazowo kardynał-biskup o najdłuższym stażu kardynalskim i rezydujący w Rzymie. Począwszy od XVI wieku dziekani obejmowali zazwyczaj diecezję podmiejską Ostia e Velletri (pierwszeństwo biskupów Ostii wśród biskupów prowincji rzymskiej jest poświadczone już w I tysiącleciu. Do ich tradycyjnych prerogatyw należało udzielenie sakry biskupiej nowemu papieżowi, mieli też prawo noszenia paliusza). Zwyczaj ten usankcjonowali papieże Paweł IV i Sykstus V. Papież Klemens XII w 1731 zmodyfikował nieco zasady obejmowania urzędu dziekana, ustanawiając, ze starszeństwo liczy się nie od nominacji kardynalskiej, lecz od konsekracji biskupiej. W 1914 Pius X rozdzielił diecezję Velletri od diecezji Ostia i zniósł wprowadzony na pocz. XV w. zwyczaj przechodzenia kardynałów-biskupów z jednej diecezji podmiejskiej do drugiej. Od tego czasu każdy kardynał-biskup zachowuje swą pierwotnie otrzymaną diecezję aż do śmierci, a jeżeli obejmuje funkcję dziekana, dodatkowo obejmuje diecezję Ostia, która tym samym została ściśle przypisana do tej funkcji. Pius X utrzymał jeszcze regułę starszeństwa, jednak papież Paweł VI w motu proprio Sacro Cardinalium Consilio w 1965 zadecydował, że dziekan ma być swobodnie wybierany przez kardynałów-biskupów ze swego grona. Paweł VI zdecydował też, że kardynałowie-biskupi stali się biskupami wyłącznie tytularnymi swych diecezji. Dziekan w przypadku rezygnacji z tej funkcji (co od tamtego czasu zdarzyło się już dwukrotnie - w 1993 i 2002) zachowuje tytuł swej pierwotnie otrzymanej diecezji, natomiast tytuł diecezji ostieńskiej przechodzi na jego następcę. Obecnym dziekanem jest emerytowany sekretarz stanu Angelo Sodano, tytularny biskup Ostii i Albano. 23 listopada 2007 utracił on prawo udziału w konklawe.

[edytuj] Subdziekan kolegium kardynalskiego

Zastępcą dziekana jest subdziekan (wicedziekan) kolegium kardynalskiego. W przeszłości zwyczajowo obejmował diecezję Porto e Santa Rufina i wyznaczały go analogiczne jak w przypadku dziekana reguły starszeństwa. Od 1965 podobnie jak dziekan jest swobodnie wybierany przez kardynałów-biskupów ze swego grona. Obecnym subdziekanem jest emerytowany francuski kardynał Roger Etchegaray, tytularny biskup Porto-Santa Rufina.

[edytuj] Dziekani Kolegium Kardynałów od 1150 roku

W pierwszym nawiasie (ur.-zm.), w drugim (nominacja kardynalska, objęcie funkcji dziekana). Dla okresu Wielkiej Schizmy Zachodniej lista nie uwzględnia dziekanów z obediencji awiniońskiej:

Przypisy

  1. ↑ W 1159 wziął udział w wyborze antypapieża Wiktora IV.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Annuaire Pontifical Catholique 1929, s. 112, 117 i 118 dla okresu 1227-1254 podaje następującą kolejność i daty: Pelagio Galvani (1227-1240), Jacques de Vitry (1240-1244), Rinaldo Conti di Segni (1244-1254), pomijając w ogóle Jean Halgrin'a. Z nowszych opracowań wynika jednak, że kardynał Galvani zmarł w 1230 roku(J. Donovan, Pelagius and the fifth crusade, Philadelphia, 1950, str. 115), a de Vitry w 1240(Paravicini Bagliani, Cardinali di curia e "familiae" cardinalizie. Dal 1227 al 1254, II, Padwa 1972, str. 108), zatem kolejność i daty, zgodnie z porządkiem starszeństwa wśród kardynałów-biskupów, powinny być takie jak na liście
  3. ↑ Bertrand de Saint-Martin, biskup Sabiny, był jedynym kardynałem-biskupem w Kolegium Kardynalskim od września 1276. Annuaire Pontifical Catholique 1929, s. 127, podaje jednak, że kardynał Saint-Martin zmarł w marcu 1275, a krótko potem został zastąpiony na stanowisku kardynała-biskupa Sabiny przez Giovanni Viscontiego (zm. 1278), który następnie był dziekanem 1276-78.
  4. ↑ W 1378 przeszedł do obediencji antypapieża Klemensa VII.[1]
  5. ↑ W styczniu 1409 opuścił obediencję rzymskiego papieża Grzegorza XII i przyłączył się do Soboru w Pizie. [2]
  6. ↑ Po zjednoczeniu rzymskich i awiniońskich kardynałów na Soborze w Pizie został wybrany dziekanem jako jedyny kardynał mianowany jeszcze przed Schizmą
  7. ↑ Dwukrotnie (w 1415 i w czerwcu 1419) rezygnował z funkcji dziekana na rzecz ustępujących papieży okresu Wielkiej Schizmy (Grzegorza XII i Jana XXIII), jednak po ich śmierci (październik 1417 i listopad 1419) obejmował ją ponownie.
  8. ↑ Były Papież Grzegorz XII (1406-1415)
  9. ↑ Były Antypapież Jan XXIII (1410-1415)
  10. ↑ W latach 1445-64 najstarszym (licząc od daty nominacji) kardynałem-biskupem był Pierre de Foix. Ponieważ jednak rezydował on na stałe poza Kurią Rzymską, był pomijany przy obsadzaniu funkcji dziekana.
  11. ↑ Były antypapież Feliks V.
  12. ↑ 12,0 12,1 Wg dat nominacji na kardynała-biskupa Bessarion (1449) powienien poprzedzać Izydora z Kijowa (1451) w porządku starszeństwa. Przyczyny odstępstwa w tym przypadku od reguły starszeństwa nie są znane
  13. ↑ W latach 1774-75 biskupem Ostii był Fabrizio Serbelloni, jednak nie sprawował on funkcji dziekana. Został on promowany do tej diecezji tylko dlatego, że kardynał-dziekan Albani nie chciał zrezygnować wówczas ze swej dotychczasowej diecezji Porto e S. Rufina (G. Moroni, Dizionario di erudizione storico-ecclesiastica da S. Pietro sino ai nostri giorni vol. LXIV, s. 173)

[edytuj] Link zewnętrzny

General List of Cardinals

 

walencja, odzież ciążowa, mieszkania poznań, kuchnia na wymiar, słownik