Anonim zwany Gallem

Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji.
Do weryfikacji: Jaka jest podstawa bibliograficzna nazwy tego hasła - w PSB istnieje Gall Anonim, nomenklatura PSB powinna być obowiązująca na wiki

Tablica upamiętniająca Galla Anonima we Wrocławiu

Anonim zwany Gallem, także Gall Anonim (ur. ? - zmarł po 1116) - pierwszy kronikarz działający na ziemiach polskich, autor Kroniki polskiej.

Praktycznie nic o nim nie wiadomo. Był mnichem, prawdopodobnie benedyktynem. Szczątkowe informacje, które posiadamy, są jedynie domysłami, snutymi na podstawie skąpych wzmianek autobiograficznych w Kronice. Z tego też powodu historycy nadal prześcigają się w często sprzecznych ze sobą, a nieraz także i fantastycznych domysłach. Żył w czasach Bolesława III Krzywoustego. Prawdopodobnie urodził się między 1050 - 1060 rokiem. Do Polski mógł przybyć ok. 1089 lub 1109 roku. Kronikę napisał prawdopodobnie na życzenie kanclerza Michała Awdańca w latach 1112-1116. Możliwe, że po śmierci kanclerza Michała prowadził kancelarię książęcą.

Wybitny renesansowy dziejopis, biskup Marcin Kromer, w którego posiadaniu znajdował się jeden z ocalałych do dziś dnia rękopisów Kroniki, napisał uwagę na marginesie: Niniejszą historię napisał Gall, mnich jakiś zapewne, jak można wnosić z przedmów, który żył za czasów Bolesława III. Od tego czasu przyjęło się nazywanie Anonima Gallem.

Spis treści

1 Informacje z Kroniki
- 1.1 Co Anonim o sobie ujawnił sam
- 1.2 Co ujawnia styl pisania
2 Hipotezy pochodzenia Galla Anonima
3 Bibliografia
4 Przypisy
5 Zobacz też
- 5.1 Linki zewnętrzne

[edytuj] Informacje z Kroniki

Kronika Polski napisana została w latach 1112-1116. Jest ona dziełem o wybitnym kunszcie literackim i ma charakter moralistyczny. Przedstawia dzieje od początku dynastii Piastów, po czasy współczesne autorowi.

[edytuj] Co Anonim o sobie ujawnił sam

Prawdopodobnie przybył do Polski z Węgier.
Był pielgrzymem.
Podkreślał atencję do kultu św. Idziego (na co zwrócili uwagę historycy)
Nie był Skandynawem - wykazał całkowity brak znajomości Europy Północnej
Był uczestnikiem spotkania Krzywoustego i Kolomana Uczonego na Węgrzech.

[edytuj] Co ujawnia styl pisania

Sposób pisania świadczy o wysokiej klasy wykształceniu (co świadczy o mnichu lub osobie wysokiego rodu)
Biegłość w sztuce pisarskiej świadczy, że nie jest to pierwsze dzieło jakie napisał.
Kronika została napisana w sposób wówczas nowatorski. Styl taki powstał na północy Francji, stosowany był we Flandrii, Nadrenii i Holandii, Belgii.

[edytuj] Hipotezy pochodzenia Galla Anonima

Anonim był Polakiem. Ta teza (powstała wskutek nieporozumienia) już upadła. Gotfryd Lengnich, wydając drukiem Kronikę polską, za autora podał Marcina Gallusa. Nie było nikogo takiego. Wydawca pomylił Anonima z Marcinem Galikiem, o którym mógł przeczytać u Jana Długosza.

Anonim był zakonnikiem z Prowansji z klasztoru Saint-Giles (tam spoczywały relikwie św. Idziego, tam dary wysyłał Władysław Herman błagając Boga o potomka). Mnich przebywał czas jakiś w filii tego klasztoru w Somogyvàr na Węgrzech (stąd jego znajomość terenów węgierskich). Był też autorem Gesta ungarorum (czyli węgierskiego odpowiednika Kroniki polskiej, powstałej również w tym okresie). Tamto dzieło nie zachowało się nawet w odpisach. Biblioteka klasztoru St. Giles została zniszczona w 1562 roku, brak więc materiału porównawczego który mógłby potwierdzić tę teorię. (za M. Plezia)

Anonim był węgierskim mnichem. Do Polski przybył najprawdopodobniej z klasztoru św. Idziego w Somogyvár na Węgrzech około 1110, wraz z wracającym z pielgrzymki Bolesławem III, pokutującym w ten sposób za zabójstwo brata Zbigniewa. Wtedy odbyła się też tajna rada z Kolomanem. Jednakże w klasztorze w Somogyvár ani nigdzie na Węgrzech nie było jeszcze ośrodka literackiego, którego mnisi operowaliby aż tak rozwiniętą łaciną. (za P. David)

Był Włochem, członkiem rodu Orseolich (czyli dożów weneckich). Mógł ukrywać się w klasztorze św. Mikołaja na Lido w Wenecji. Później był wychowawcą królewicza Mieszka przebywającego na Węgrzech na wygnaniu. Razem z nim przybył do Polski w 1089. (za T. Wojciechowski)

Gall Anonim i Mnich z Lido (autor Historii o translacji św. Mikołaja Wielkiego) to ta sama osoba. Wywodził się z północnowłoskiego lub adriatyckiego kręgu kulturowego. Łączyły go bliskie związki z Dalmacją, a zwłaszcza z Zadarem^[1].

Anonim był mnichem z Flandrii. W 1081 roku biskup poznański Franko przebywał w klasztorze św. Huberta w Ardenach we Flandrii (związanym z kultem św. Idziego). W 1061 roku mnich tego klasztoru Lambert Młodszy napisał kronikę. Później musiał z klasztoru uciekać. Czy nie on może być Anonimem? (za Jerzy Zathey)

Anonim to wysokiego rodu Francuz, zaginiony w czasie pierwszej wyprawy krzyżowej hrabia Hainaut - Baldwin II.

[edytuj] Bibliografia

Paweł Jasienica, Trzej kronikarze, Czytelnik Warszawa 1993, ISBN 83-07-02211-8
Tadeusz Rojek, XIII tajemnic historii, Nasza Księgarnia Warszawa 1987, ISBN 83-10-08952-X